Có thể tự tìm điểm ngắm hồ Tà Đùng ngay từ nhà bằng ứng dụng bản đồ: bật lớp địa hình để xem đường đồng mức và tìm những đỉnh đồi cao nằm sát mặt hồ; chuyển sang ảnh vệ tinh để xem đỉnh đó có trống cây không, có đường đất dẫn lên không; xoay chế độ 3D để hình dung từ đỉnh ấy nhìn xuống sẽ thấy phần hồ nào. Sau đó lên tới nơi kiểm tra, hỏi chủ đất và chọn giờ theo hướng nắng.
Cách này không thay được người địa phương, nhưng giúp anh chị đến Tà Đùng với vài ứng viên trong tay thay vì chỉ biết một hai điểm nổi tiếng. Nó cũng giúp hiểu địa hình vùng hồ trước khi đặt chân tới.
Ba lớp thông tin cần dùng: địa hình, vệ tinh và 3D
Hầu hết ứng dụng bản đồ phổ biến trên điện thoại và máy tính đều có ít nhất ba kiểu xem. Kiểu mặc định chỉ có đường xá và tên địa danh, ít giúp được việc tìm điểm ngắm. Kiểu địa hình thêm những đường đồng mức và bóng đổ cho thấy chỗ nào cao chỗ nào thấp. Kiểu vệ tinh cho thấy ảnh chụp thật từ trên cao: rừng, rẫy, đất trống, nhà cửa, mặt nước.
Một số ứng dụng còn có chế độ 3D, cho phép nghiêng và xoay góc nhìn như đang bay trên địa hình. Với chế độ này, anh chị có thể đặt mình ở một đỉnh đồi và nhìn về phía hồ để hình dung khung cảnh. Hình ảnh 3D không chính xác tuyệt đối, cây cối có thể khác, nhưng đủ để biết đỉnh đồi đó có nhìn được hồ hay bị đồi khác che.
Cách làm hiệu quả là dùng cả ba theo thứ tự: địa hình để tìm chỗ nhô cao, vệ tinh để xem có trống không và có đường vào không, 3D để hình dung tầm nhìn.
Đọc đường đồng mức cho người không chuyên
Đường đồng mức là những đường cong nối các điểm có cùng độ cao. Trên bản đồ địa hình, chúng trông như những vòng tròn lồng nhau. Vòng nhỏ nhất ở giữa là đỉnh đồi. Các đường càng sát nhau thì sườn càng dốc; càng thưa thì sườn càng thoải. Mặt hồ là vùng phẳng không có đường đồng mức bên trong.
Khi tìm điểm ngắm, tìm những cụm vòng tròn lồng nhau nằm sát mép hồ, nhất là những cụm có nhiều vòng — nghĩa là đỉnh đó cao hơn mặt hồ khá nhiều. Một đỉnh đồi có sườn dốc xuống thẳng mặt hồ thường cho tầm nhìn tốt vì không có đồi khác chắn giữa.
Không cần đọc con số độ cao chính xác. Điều quan trọng là so sánh tương đối: đỉnh này cao hơn các đỉnh xung quanh không, có đồi nào cao hơn nằm giữa nó và hồ không. Một đỉnh vừa phải nhưng nằm sát hồ thường tốt hơn một đỉnh rất cao nhưng nằm xa phía sau nhiều lớp đồi khác.
Xem ảnh vệ tinh: đỉnh đồi có trống không, có đường lên không
Sau khi chọn được vài đỉnh đồi ứng viên, chuyển sang ảnh vệ tinh. Câu hỏi đầu tiên: đỉnh đó phủ gì? Rừng dày màu xanh đậm, mịn thường có nghĩa là không có chỗ đứng thoáng. Rẫy cà phê có hàng lối đều, cây không quá cao, có thể nhìn qua được ở một số chỗ. Đất trống màu nâu đỏ hoặc cỏ màu xanh nhạt là ứng viên tốt nhất.
Câu hỏi thứ hai: có đường lên không? Tìm những vệt màu nâu đỏ hoặc sáng chạy lên sườn đồi — đó thường là đường đất. Đường đất nối với đường chính quanh hồ là dấu hiệu tốt. Nếu đỉnh đồi bị bao quanh bởi rừng không có vệt đường nào, việc lên đó sẽ khó và có thể đi vào khu vực không được phép.
Câu hỏi thứ ba: có nhà cửa không? Mái nhà gần đỉnh cho thấy đó là đất có người ở, cần xin phép. Nhiều mái nhà quây quanh có thể là một cơ sở lưu trú hay quán, có khi đã làm sẵn chỗ ngắm.
Hướng nhìn: đỉnh đồi nhìn về phần hồ nào
Một đỉnh đồi cao sát hồ nhưng nhìn ra phần hồ trống trơn thì cảnh kém hấp dẫn hơn một đỉnh nhìn ra cụm đảo dày. Trên ảnh vệ tinh, xác định những vùng hồ có nhiều đảo nhất, rồi kiểm tra đỉnh đồi ứng viên nằm ở phía nào của vùng đó.
Lý tưởng nhất là đỉnh đồi nằm sao cho cụm đảo trải ra trước mặt, không xếp thẳng hàng theo hướng nhìn. Dùng chế độ 3D, đặt góc nhìn ở đỉnh đồi và xoay về phía cụm đảo để kiểm tra: các đảo có tách nhau không, có thấy khoảng nước giữa chúng không.
Cũng xem hướng la bàn. Nếu cụm đảo nằm ở phía tây so với đỉnh đồi, buổi sáng nắng sẽ chiếu thuận vào mặt đảo hướng về mình, cảnh rõ màu; buổi chiều sẽ là ngược sáng. Nếu nằm ở phía đông thì ngược lại. Chuyên mục này có bài riêng về chọn điểm ngắm theo hướng nắng.
Quy trình tìm điểm ngắm từ nhà
Các bước dưới đây có thể làm trong một buổi tối trước chuyến đi, mất khoảng nửa giờ:
- Mở ứng dụng bản đồ, tìm hồ Tà Đùng, phóng to để thấy toàn bộ mặt hồ và các đảo.
- Chuyển sang ảnh vệ tinh, đánh dấu những vùng hồ có nhiều đảo nhất.
- Bật lớp địa hình, tìm các đỉnh đồi cao nằm sát những vùng hồ đó.
- Với mỗi đỉnh, xem ảnh vệ tinh: phủ gì, có đường lên không, có nhà không.
- Dùng chế độ 3D (nếu có) đặt góc nhìn ở đỉnh và xoay về phía hồ để hình dung.
- Ghi lại ba đến năm ứng viên, kèm hướng nhìn và giờ dự kiến đẹp.
- Lưu vị trí để có thể dẫn đường khi không có sóng điện thoại.
- Khi tới nơi, hỏi người địa phương về đường lên và chủ đất của từng ứng viên.
Quy trình này không đảm bảo mọi ứng viên đều đẹp. Thường chỉ một hai trong năm ứng viên thực sự tốt, nhưng như vậy đã nhiều hơn hẳn so với đi mò không có kế hoạch.
Giới hạn của bản đồ: những thứ phải kiểm tra tại chỗ
Ảnh vệ tinh có thể đã cũ vài năm. Ở vùng hồ, rẫy được phát và trồng lại, cây lớn lên, nhà mới được xây, đường mới được mở. Một đỉnh đồi trống trong ảnh có thể đã thành vườn cây cao; một đường đất có thể đã bị rào. Đừng tin tuyệt đối vào hình ảnh, hãy coi nó là gợi ý.
Mực nước trong ảnh vệ tinh cũng tùy vào thời điểm chụp. Ảnh chụp mùa khô cho thấy hồ hẹp, nhiều bãi đất; ảnh chụp mùa mưa cho thấy hồ đầy. Khi lên vào mùa khác với ảnh, khung nhìn thực tế sẽ khác.
Bản đồ không cho biết đường có đi được không vào mùa mưa, đất có chủ hay không, chủ có cho vào không. Những thông tin này chỉ có được khi hỏi người địa phương. Bản đồ cũng không cho biết chỗ nào nguy hiểm: mép sạt, hố sâu, bãi bò thả. Cẩn thận khi tới chỗ lạ.
Và bản đồ không có thời tiết. Một đỉnh đồi đẹp trên màn hình vào hôm sương dày có thể chỉ là một khoảng trắng, hôm khói mù thì không thấy được lớp xa. Luôn có một hai ứng viên dự phòng ở độ cao khác nhau: chỗ cao cho ngày sương mỏng, chỗ thấp gần nước cho ngày sương dày hoặc mù.
Mang bản đồ theo khi sóng yếu
Quanh hồ Tà Đùng, sóng điện thoại không đều: có chỗ mạnh, có chỗ yếu, có chỗ mất hẳn, nhất là trong các thung lũng và ven nhánh hồ. Nếu chỉ dựa vào bản đồ trực tuyến, có thể mất định hướng đúng lúc cần.
Trước khi đi, tải bản đồ ngoại tuyến cho vùng hồ trong ứng dụng có hỗ trợ tính năng này. Lưu sẵn vị trí các ứng viên điểm ngắm và nơi ở. Định vị GPS trên điện thoại vẫn hoạt động khi không có sóng di động, nên với bản đồ ngoại tuyến, anh chị vẫn biết mình đang ở đâu.
Mang theo sạc dự phòng: dùng định vị và chụp ảnh liên tục làm pin tụt nhanh, nhất là khi trời lạnh buổi sáng sớm trên đồi. Báo cho người ở lại biết mình định đi tới đâu, khi nào về.
Nếu đi nhóm, không nên để cả nhóm cùng phụ thuộc vào một chiếc điện thoại. Hai người cùng tải bản đồ và lưu vị trí, một máy dùng dẫn đường, một máy để dành pin. Ở chỗ mất sóng, hẹn trước điểm và giờ gặp lại nếu nhóm tách ra, vì không gọi nhau được.
Đọc ảnh vệ tinh để đoán bờ hồ và đường mép nước
Ảnh vệ tinh còn giúp đoán khung nhìn sẽ ra sao ở mùa mình lên. Nhìn kỹ quanh các đảo và dọc bờ hồ: nếu thấy một dải màu nâu đỏ hoặc vàng nhạt viền giữa mặt nước và cây xanh, đó là bờ đất lộ ra khi nước thấp. Dải càng rộng thì ảnh càng được chụp vào lúc nước xuống sâu.
Nếu ảnh vệ tinh cho thấy viền đất rộng mà anh chị lên vào mùa mưa, mặt hồ thực tế sẽ đầy hơn, đảo nhỏ hơn, có đảo thấp có thể chìm gần hết. Ngược lại, ảnh chụp lúc nước cao mà lên vào cuối mùa khô thì sẽ thấy nhiều bãi đất hơn, có khi những nhánh hồ trong ảnh đã cạn.
Một số ứng dụng cho xem ảnh vệ tinh ở nhiều thời điểm khác nhau. Nếu có, so ảnh mùa khô và mùa mưa để thấy mặt hồ co giãn thế nào, và chọn điểm ngắm hợp với mùa của chuyến đi.
Từ ứng viên trên màn hình tới chỗ đứng thật
Khi tới gần một ứng viên, đừng lao thẳng lên đỉnh. Dừng lại hỏi người ở gần: đường lên đỉnh đồi kia có đi được không, đất của ai, có được lên ngắm không. Người địa phương thường sẵn lòng chỉ đường nếu được hỏi lịch sự, và có khi còn chỉ thêm một chỗ đẹp hơn mà bản đồ không cho thấy.
Khi lên tới nơi, đi một vòng quanh đỉnh để tìm chỗ đứng có tầm nhìn tốt nhất. Ảnh vệ tinh cho thấy đỉnh trống, nhưng chỗ đứng đẹp nhất có thể lệch về một phía vài chục mét. So sánh khung nhìn thực tế với hình dung từ chế độ 3D, rút kinh nghiệm cho lần tìm sau.
Ghi chú lại: điểm này đẹp giờ nào, mùa nào, đường lên ra sao, chủ đất là ai. Sau vài chuyến, anh chị sẽ có một bản đồ riêng của mình về những điểm ngắm hồ Tà Đùng.
Nếu chủ đất cho lên, một lời cảm ơn, mua ít nông sản của nhà họ, hay đơn giản là để lại chỗ đứng sạch hơn lúc tới, sẽ giúp lần sau mình và những người khác vẫn được chào đón.
Câu hỏi thường gặp
Có thể tìm điểm ngắm hồ Tà Đùng từ nhà không?
Có. Dùng lớp địa hình trên ứng dụng bản đồ để tìm đỉnh đồi cao sát hồ, ảnh vệ tinh để xem đỉnh có trống không và có đường lên không, chế độ 3D để hình dung tầm nhìn. Sau đó kiểm tra tại chỗ.
Đường đồng mức là gì và đọc thế nào?
Là những đường nối các điểm cùng độ cao, trông như vòng tròn lồng nhau. Vòng nhỏ nhất ở giữa là đỉnh. Các đường càng sát nhau thì sườn càng dốc. Tìm cụm vòng lồng nhau sát mép hồ để có điểm ngắm tốt.
Ảnh vệ tinh có đáng tin không?
Đáng tin để gợi ý nhưng có thể đã cũ vài năm. Rẫy, cây, nhà, đường quanh hồ thay đổi nhanh. Mực nước trong ảnh tùy mùa chụp. Luôn kiểm tra lại tại chỗ và hỏi người địa phương.
Làm sao biết đỉnh đồi có nhìn thấy hồ không?
Dùng chế độ 3D của ứng dụng bản đồ, đặt góc nhìn ở đỉnh và xoay về phía hồ. Nếu có đồi khác cao hơn nằm giữa thì tầm nhìn bị che. Chế độ này không chính xác về cây cối nhưng đủ để loại các đỉnh bị chắn.
Mất sóng điện thoại quanh hồ thì dùng bản đồ thế nào?
Tải bản đồ ngoại tuyến cho vùng hồ trước khi đi và lưu sẵn các vị trí. Định vị GPS vẫn hoạt động khi không có sóng di động. Mang sạc dự phòng và báo người ở lại biết lộ trình.
Tìm được đỉnh đồi đẹp trên bản đồ thì có được lên không?
Chưa chắc. Phần lớn đỉnh đồi quanh hồ là đất có chủ: rẫy, vườn, nơi ở. Hỏi người ở gần về đường lên và chủ đất, xin phép trước khi vào. Thấy cổng, rào, biển cấm thì không vào.