Chọn điểm ngắm hồ Tà Đùng theo hướng nắng: buổi sáng mặt trời ở phía đông, nên đứng ở phía đông của cụm đảo và nhìn về phía tây để nắng chiếu thuận vào mặt đảo, cảnh rõ màu; buổi chiều thì ngược lại, đứng phía tây nhìn về phía đông. Nếu muốn cảnh huyền ảo — sương sáng rực, đảo thành bóng đen — thì cố ý đứng ngược sáng, nhìn về phía mặt trời. Dùng la bàn trên điện thoại để biết mình đang nhìn hướng nào.
Đây là nguyên tắc đơn giản mà người chụp ảnh phong cảnh nào cũng dùng, nhưng ít người đi ngắm cảnh nghĩ tới. Cùng một cụm đảo, đứng sai phía vào sai giờ có thể biến một cảnh đẹp thành một khối tối mờ chói mắt.
Nắng thuận, nắng ngược và nắng bên: ba kiểu ánh sáng
Nắng thuận là khi mặt trời ở sau lưng người nhìn, chiếu thẳng vào cảnh trước mặt. Mọi thứ được chiếu sáng đầy đủ, màu sắc rõ ràng: nước xanh, cây xanh, đất đỏ. Nhưng bóng đổ nằm phía sau vật, nên hình khối kém nổi. Cảnh trông tươi, sạch, dễ chụp.
Nắng ngược là khi mặt trời ở trước mặt, sau cảnh. Đảo và đồi thành những khối tối, viền sáng ở mép. Mặt nước lấp lánh chói. Sương và mây được chiếu sáng từ phía sau, trở nên rực rỡ. Cảnh có không khí, kịch tính, nhưng mất màu và chi tiết. Nhìn lâu dễ chói mắt.
Nắng bên là khi mặt trời ở bên trái hoặc phải. Mỗi đảo có một mặt sáng, một mặt tối, bóng đổ ngang. Đây là kiểu ánh sáng làm hình khối nổi rõ nhất, cảnh có chiều sâu nhất. Nhiều người chụp ảnh phong cảnh ưa nắng bên vào sáng sớm và chiều muộn hơn cả.
Mặt trời ở Tà Đùng mọc lặn hướng nào
Nói chung mặt trời mọc phía đông, lặn phía tây. Nhưng ở vĩ độ của Tây Nguyên, hướng mọc lặn lệch dần theo mùa: khoảng giữa năm, mặt trời mọc lệch về phía đông bắc và lặn lệch về tây bắc; khoảng cuối năm đầu năm, mọc lệch về đông nam và lặn lệch về tây nam. Độ lệch đủ lớn để một điểm ngắm có nắng thuận tháng này thì tháng khác lại thành nắng bên.
Ngoài ra, ở vùng đồi, thời điểm nắng chiếu tới chỗ mình đứng muộn hơn giờ mặt trời mọc, vì phải đợi mặt trời lên cao hơn dãy đồi phía đông. Tương tự, buổi chiều nắng tắt sớm hơn giờ mặt trời lặn nếu phía tây có đồi cao. Cần tính đến những dãy đồi che khi chọn điểm ngắm.
Không cần nhớ chính xác góc độ. Có những ứng dụng điện thoại cho thấy đường đi của mặt trời trên bản đồ theo ngày; hoặc đơn giản là dùng la bàn và quan sát vị trí mặt trời ngày đầu tới nơi để điều chỉnh cho những buổi sau.
Buổi sáng: đứng đâu để có nắng thuận
Buổi sáng mặt trời ở phía đông. Để có nắng thuận chiếu vào cụm đảo, chỗ đứng cần nằm phía đông của cụm đảo, nhìn về phía tây. Khi đó nắng sớm chiếu từ sau lưng, phủ lên mặt đảo hướng về mình một màu vàng ấm, mặt nước xanh rõ.
Nếu chỗ đứng hơi lệch sang bắc hoặc nam, nắng sẽ thành nắng bên, các đảo nổi khối với bóng đổ dài. Đây có khi còn đẹp hơn nắng thuận hoàn toàn. Điều cần tránh là đứng phía tây nhìn về đông vào buổi sáng nếu muốn thấy màu, vì sẽ bị ngược sáng.
Lưu ý: nếu phía đông chỗ đứng có đồi cao, nắng có thể chưa tới mặt hồ khi đã tới chỗ mình. Lúc đó có cảnh đặc biệt: đỉnh đảo sáng vàng trong khi mặt nước bên dưới vẫn còn trong bóng xanh tối. Khoảnh khắc này ngắn, đáng chờ.
Buổi sáng ngược sáng: khi sương là nhân vật chính
Có một lý do chính đáng để cố ý đứng ngược sáng vào buổi sáng: sương. Khi mặt trời mọc phía sau một biển sương hay lớp mây thấp, ánh sáng xuyên qua làm sương phát sáng như một lớp bông. Các đảo nhô lên thành bóng đen sắc nét. Cảnh mang vẻ huyền ảo mà nắng thuận không có.
Để có cảnh này, chọn chỗ đứng phía tây của vùng hồ có sương, nhìn về phía đông. Có mặt trước khi mặt trời lên, khi bầu trời phía đông bắt đầu ửng màu. Khi mặt trời vừa nhô lên, sương sáng nhất; vài chục phút sau, nắng mạnh lên, sương tan dần, cảnh thành chói.
Ngắm ngược sáng cần bảo vệ mắt: không nhìn thẳng vào mặt trời, nhất là khi đã lên cao. Đeo kính râm khi nắng gắt. Với trẻ em, nhắc trẻ không nhìn thẳng mặt trời.
Buổi chiều: đổi phía để có nắng ấm
Buổi chiều mặt trời ở phía tây. Để có nắng thuận, chỗ đứng cần nằm phía tây của cụm đảo, nhìn về phía đông. Nắng chiều ấm màu hơn nắng sáng, phủ lên đảo và đồi một màu vàng cam, đất đỏ ven bờ rực lên. Đây là giờ màu sắc đậm và ấm nhất trong ngày.
Một điểm ngắm đẹp buổi sáng thường không đẹp buổi chiều, vì hướng nắng đổi ngược. Người có thời gian nên có hai điểm ngắm quen: một cho buổi sáng ở phía đông vùng hồ, một cho buổi chiều ở phía tây. Hoặc một đỉnh đồi trống có thể xoay nhìn cả hai hướng.
Nếu đứng phía đông nhìn về phía tây vào buổi chiều, sẽ có cảnh hoàng hôn ngược sáng: mặt trời xuống sau đồi, trời và nước nhuộm màu, các đảo thành bóng đen. Cảnh này đẹp theo kiểu riêng, nhưng không thấy được màu của đảo.
Gợi ý chỗ đứng theo giờ và mục đích
Bảng dưới gom các trường hợp hay gặp. Hướng ghi là hướng nhìn từ chỗ đứng:
| Giờ | Muốn thấy gì | Nhìn về hướng | Kiểu ánh sáng |
|---|---|---|---|
| Sáng sớm | Màu đảo, mặt nước rõ | Tây | Thuận hoặc bên |
| Sáng sớm | Sương phát sáng, đảo thành bóng | Đông | Ngược sáng |
| Giữa buổi sáng | Địa hình, màu nước | Tây hoặc bắc nam | Thuận, bên |
| Chiều muộn | Màu ấm trên đảo và đồi | Đông | Thuận hoặc bên |
| Chiều muộn | Hoàng hôn, trời và nước nhuộm màu | Tây | Ngược sáng |
Hướng bắc và nam ở Tà Đùng cho nắng bên gần như cả ngày, là lựa chọn an toàn khi không chắc. Chỉ giữa trưa là không hướng nào cho ánh sáng đẹp.
Bảng chỉ là điểm xuất phát. Địa hình thật quanh hồ phức tạp, cụm đảo có khi nằm chéo, đồi che một phía, nên cần thử tại chỗ. Ngày đầu tới nơi, dành một buổi đi xem vài điểm, ghi lại hướng nhìn và giờ nắng tới; những buổi sau quay lại đúng điểm hợp giờ. Hai ba lần như vậy là đủ thành người hiểu ánh sáng của vùng hồ.
Dùng la bàn trên điện thoại
Hầu hết điện thoại thông minh có la bàn, có sẵn hoặc trong ứng dụng bản đồ. Khi tới một điểm ngắm, mở la bàn, hướng điện thoại về phía cụm đảo để biết mình đang nhìn hướng nào. Kết hợp với giờ trong ngày, anh chị biết ngay đó là nắng thuận, ngược hay bên.
La bàn điện thoại có thể sai lệch khi gần vật kim loại lớn hay xe ô tô; đứng xa xe vài bước và cân chỉnh theo hướng dẫn của máy nếu cần. Một cách kiểm tra nhanh: buổi sáng mặt trời phải ở phía đông, buổi chiều phía tây — nếu la bàn báo khác hẳn thì cần cân chỉnh lại.
Khi lên kế hoạch từ trước, dùng bản đồ để xác định hướng từ điểm ngắm tới cụm đảo. Bản đồ mặc định hướng bắc ở trên, nên dễ thấy cụm đảo nằm ở phía nào so với điểm ngắm.
Ngày nhiều mây: hướng nắng ít quan trọng hơn
Khi trời nhiều mây, ánh sáng tán xạ đều từ mọi phía, không có nắng thuận hay ngược rõ ràng. Cảnh dịu, ít bóng, màu trầm. Lúc này chọn điểm ngắm theo bố cục và tầm nhìn hơn là theo hướng nắng.
Ngày mây trôi, nắng lọt qua khe mây chiếu từng vệt trên mặt hồ. Đây là cảnh rất đẹp, và nó xảy ra ở mọi hướng. Đứng ở chỗ nhìn được rộng, chờ những vệt nắng chạy qua các đảo. Mỗi lần một đảo được chiếu sáng giữa vùng tối, cảnh như có đèn sân khấu.
Những ngày như vậy, giữa trưa cũng có thể đẹp, vì mây làm dịu nắng gắt và tạo bóng di chuyển. Đừng vội bỏ cuộc khi thấy trời không có nắng sớm rõ.
Ngày trời u ám dày, không có nắng lẫn vệt sáng, thì cảnh hồ hiện lên như một bức tranh màu nước nhạt. Lúc này hãy tìm những chỗ có tiền cảnh rõ màu — vạt cỏ xanh, đất đỏ, cây hoa ven đường — để khung nhìn có điểm tựa, vì mặt hồ và đồi xa sẽ khá đồng màu.
Đồi che nắng: giờ nắng tới thật sự ở chỗ mình đứng
Ở đồng bằng, mặt trời mọc là nắng tới ngay. Ở vùng đồi quanh hồ Tà Đùng thì không. Nếu phía đông chỗ mình đứng có một dãy đồi cao, phải chờ mặt trời lên cao hơn đỉnh dãy đồi ấy thì nắng mới chạm tới. Chỗ đứng trên đỉnh có thể có nắng từ sớm, trong khi mặt hồ bên dưới và các đảo thấp còn nằm trong bóng thêm một lúc lâu.
Khoảng thời gian chênh lệch ấy tạo ra những cảnh đẹp riêng: nắng chạm đỉnh đảo cao trước, rồi bò dần xuống sườn, rồi mới tới mặt nước. Người đứng ngắm thấy cả vùng hồ sáng lên từng phần, như ai đó đang bật đèn từng phòng. Buổi chiều diễn ra ngược lại, bóng của dãy đồi phía tây lan dần trên mặt hồ.
Khi chọn điểm ngắm buổi sáng, nhìn xem phía đông có gì che. Nếu có dãy đồi cao gần, giờ đẹp sẽ muộn hơn giờ mặt trời mọc; có thể ngủ thêm một chút. Nếu phía đông thoáng, nắng tới sớm, phải có mặt từ lúc trời mới hửng.
Một điểm ngắm, hai mùa: khi hướng nắng dịch chuyển
Vì mặt trời mọc lệch về đông bắc vào giữa năm và lệch về đông nam vào cuối năm, một điểm ngắm có thể đổi tính chất ánh sáng theo mùa. Một đỉnh đồi nhìn về hướng tây bắc chẳng hạn, mùa này buổi sáng có nắng thuận hoàn toàn, mùa khác lại thành nắng bên. Cụm đảo không đổi, chỗ đứng không đổi, nhưng cảnh đổi.
Người hay lên Tà Đùng nhận ra điều này khi quay lại một điểm quen vào mùa khác và thấy ánh sáng lạ. Đó không phải trí nhớ sai mà là mặt trời đã dịch. Ghi lại tháng nào thấy kiểu ánh sáng nào giúp lần sau chọn đúng chỗ đứng cho đúng mùa.
Hướng lặn cũng dịch tương tự, nên vị trí mặt trời xuống sau dãy đồi nào cũng đổi theo mùa. Có những tháng mặt trời lặn đúng vào khe giữa hai quả đồi phía xa, in bóng xuống mặt hồ — cảnh mà người địa phương biết rõ tháng nào sẽ có.
Câu hỏi thường gặp
Buổi sáng nên đứng ở đâu để ngắm hồ Tà Đùng?
Đứng phía đông của cụm đảo, nhìn về phía tây để nắng sáng chiếu thuận vào mặt đảo, cảnh rõ màu. Nếu muốn thấy sương phát sáng và đảo thành bóng, đứng phía tây nhìn về đông, tức ngược sáng.
Buổi chiều ngắm hồ Tà Đùng đứng đâu?
Đứng phía tây của cụm đảo nhìn về phía đông để nắng chiều ấm chiếu thuận vào đảo và đồi. Nếu muốn ngắm hoàng hôn, đứng phía đông nhìn về phía tây, cảnh sẽ ngược sáng.
Nắng thuận và nắng ngược khác nhau thế nào?
Nắng thuận là mặt trời sau lưng, cảnh rõ màu nhưng ít khối. Nắng ngược là mặt trời trước mặt, cảnh thành bóng tối có viền sáng, sương mây rực rỡ. Nắng bên làm hình khối nổi rõ nhất.
Mặt trời ở Tà Đùng mọc đúng hướng đông không?
Gần đông nhưng lệch theo mùa: giữa năm lệch về đông bắc, cuối năm đầu năm lệch về đông nam. Ở vùng đồi, nắng tới chỗ đứng muộn hơn giờ mọc vì phải chờ mặt trời vượt dãy đồi phía đông.
Làm sao biết mình đang nhìn hướng nào?
Dùng la bàn trên điện thoại, có sẵn hoặc trong ứng dụng bản đồ. Đứng xa xe và vật kim loại để la bàn không lệch. Kiểm tra nhanh bằng vị trí mặt trời: sáng ở đông, chiều ở tây.
Ngày nhiều mây có cần chọn hướng nắng không?
Ít quan trọng hơn vì ánh sáng tán đều. Chọn điểm ngắm theo bố cục và tầm nhìn. Ngày mây trôi có nắng lọt khe thì đứng chỗ nhìn rộng, chờ vệt nắng chạy qua các đảo.