Flycam làm phiền ở Tà Đùng theo ba cách chính: tiếng vo ve phá sự yên tĩnh của điểm ngắm và của những ngôi nhà bên dưới, bay qua nhà dân, sân vườn là xâm phạm riêng tư, và bay thấp gần người, gia súc, thuyền là gây hoảng sợ và rủi ro va chạm. Bay ngắn, bay cao vừa phải, tránh khu dân cư và đám đông, hỏi những người xung quanh trước khi cất cánh là cách giữ cảnh chung cho cả người bay lẫn người ngắm.
Bài này chỉ bàn chuyện ứng xử khi bay flycam quanh hồ. Quy định pháp lý về đăng ký thiết bị, xin phép bay, vùng hạn chế, cùng kỹ thuật bay trong gió và sương ở hồ, nằm ở chuyên mục Flycam và video cảnh quan. Trước mọi chuyến bay, người bay cần tự kiểm quy định hiện hành; bài này không thay cho phần đó.
Tiếng ồn: thứ người bay ít để ý nhất
Người cầm điều khiển thường đứng gần flycam lúc cất cánh rồi để nó bay xa, nên ít khi cảm nhận đầy đủ tiếng ồn của nó. Những người xung quanh thì khác. Trên một điểm ngắm yên tĩnh lúc bình minh, nơi người ta đến để nghe gió, nghe chim, tiếng vo ve cao độ của cánh quạt nghe rõ và khó chịu hơn nhiều so với cùng mức âm thanh ở phố.
Âm thanh còn lan xa trên mặt hồ và vang giữa các sườn đồi. Một chiếc flycam bay vòng quanh một hòn đảo có thể nghe thấy từ các nhà ven bờ, từ thuyền đang chạy, từ những người đang ngồi trên hiên villa bên kia. Nếu nhiều người cùng bay ở một điểm ngắm đông khách vào sáng cuối tuần, cả một góc hồ có thể chìm trong tiếng vo ve suốt giờ đẹp nhất.
Không có cách làm flycam im lặng, nhưng có cách giảm thời gian ồn: lên kế hoạch cảnh quay trước, bay đúng các đường cần quay rồi hạ cánh, không treo máy lơ lửng hàng chục phút chỉ để ngắm qua màn hình.
Một mẹo nhỏ của người bay có kinh nghiệm là cất cánh, lên thẳng độ cao cần thiết thật nhanh rồi mới bay ngang. Ở độ cao lớn hơn, tiếng ồn tới mặt đất nhỏ đi đáng kể, trong khi phần lớn tiếng vo ve khó chịu đến từ quãng bay thấp lượn lờ gần người. Hạ cánh cũng vậy: hạ nhanh về chỗ trống, không lượn thấp qua điểm ngắm để tìm chỗ đáp.
Riêng tư: camera trên cao nhìn thấy nhiều hơn người ta nghĩ
Từ trên cao, camera flycam nhìn thấy sân trong, khu tắm ngoài trời, hồ bơi, cửa sổ phòng ngủ của các villa, homestay và nhà dân, những chỗ mà từ mặt đất không ai nhìn vào được. Khách đang nghỉ ở những nơi ấy trả tiền để có không gian riêng; người dân sống ở đó có quyền không bị quay.
Một video toàn cảnh hồ đẹp không cần bay sát mái nhà ai. Giữ flycam ở độ cao và khoảng cách đủ để không nhận ra người trong sân nhà là nguyên tắc cơ bản. Khi lỡ quay phải cảnh riêng tư của người khác, hãy cắt bỏ trước khi đăng.
Với các cơ sở lưu trú, nhiều nơi có quy định riêng về việc khách bay flycam trong khuôn viên, một phần để bảo vệ khách khác. Hỏi chủ nhà trước khi bay ngay cả khi mình đang ở đó.
Bay ở đâu thì dễ làm phiền
Bảng dưới gom những tình huống hay gây phiền nhất và cách điều chỉnh đơn giản:
| Tình huống | Phiền ai | Điều chỉnh |
|---|---|---|
| Bay vòng trên điểm ngắm đông người | Người đang ngắm, đang chụp ảnh | Đi xa đám đông vài chục mét, bay nhanh rồi hạ |
| Bay thấp qua nhà dân, sân villa | Gia đình, khách nghỉ | Tránh khu nhà, giữ độ cao và khoảng cách |
| Bay gần đàn bò, gà vịt, chó | Gia súc hoảng loạn, chủ vật nuôi | Tránh bay thấp trên bãi chăn thả |
| Bay sát thuyền đang chạy | Người lái thuyền, khách trên thuyền | Quay từ xa, không bám theo |
| Bay sát người lạ để quay cận | Người bị quay | Chỉ quay người trong nhóm mình |
| Bay sáng sớm, tối muộn gần khu ở | Người đang ngủ | Chờ giờ hợp lý hoặc bay xa khu ở |
Gia súc là chuyện ít ai nghĩ tới. Bò, trâu thả trên đồi có thể hoảng chạy khi một vật lạ vo ve bay thấp, và một con bò hoảng trên sườn dốc có thể bị thương. Chủ gia súc không vui là chuyện dễ hiểu.
Phép lịch sự trước khi cất cánh
Nhìn quanh và hỏi. Trên điểm ngắm có người khác, hỏi một câu như có phiền nếu bay vài phút không, thường được đồng ý và làm không khí dễ chịu hơn nhiều so với cất cánh im lặng.
Cất và hạ cánh xa đám đông. Cánh quạt quay nhanh có thể gây thương tích khi va chạm. Chọn chỗ trống, cách người khác đủ xa, không cất cánh giữa nhóm đang ngồi.
Lên kế hoạch cảnh quay. Biết mình muốn quay đường bay nào, góc nào, bay bao lâu. Bay có mục đích thì ngắn hơn bay ngẫu hứng.
Không bay đúng giờ vàng ở điểm đông. Khoảnh khắc mây tan, mặt trời lên là lúc mọi người muốn yên lặng ngắm. Nếu được, bay trước hoặc sau đó vài phút.
Nhường nhau khi nhiều người cùng bay. Nhiều flycam cùng lúc ở một điểm dễ va chạm và ồn gấp bội. Thống nhất thứ tự với những người bay khác.
Flycam và khung ảnh của người khác
Một điều ít người bay để ý: flycam bay ngang qua bầu trời trước điểm ngắm sẽ lọt vào khung ảnh và video của những người đang chụp từ mặt đất. Một bức toàn cảnh hồ bình minh có một chấm đen bay qua góc trời, một đoạn timelapse mây có vật lạ lướt qua, là công sức buổi sáng của người khác bị ảnh hưởng.
Người chụp từ mặt đất có thể xoá chấm ấy bằng phần mềm, nhưng không xoá được tiếng ồn trong video có âm thanh. Với những người quay tư liệu, quay video có tiếng gió, tiếng chim, một đoạn có tiếng flycam là đoạn bỏ đi.
Vì vậy ở điểm ngắm có người đang chụp, hỏi xem họ đang quay hướng nào và tránh bay qua khung của họ. Phép lịch sự này tốn vài giây mà giữ được buổi sáng của người khác.
Ngược lại, người đang chụp từ mặt đất cũng nên thông cảm khi có người bay ở xa, ngoài khung của mình. Điểm ngắm là chỗ chung; nhường nhau một chút thì ai cũng có được thứ mình cần.
Người bay thuê, quay thương mại có trách nhiệm cao hơn
Những người bay flycam để quay cho cơ sở lưu trú, quay tin rao, quay phim quảng cáo thường bay lâu hơn, nhiều chuyến hơn, nhiều khi bay gần nhà dân để lấy cảnh. Trách nhiệm của họ vì thế cao hơn khách bay chơi. Ngoài phần pháp lý về phép bay, họ nên báo trước cho những hộ xung quanh khu vực quay, tránh giờ nghỉ ngơi, và cắt bỏ mọi cảnh riêng tư của người không liên quan.
Chủ cơ sở thuê người quay cũng nên dặn rõ phạm vi bay: chỉ quay khuôn viên và cảnh hồ, không quay sân nhà hàng xóm, không bay thấp qua cơ sở khác. Quan hệ láng giềng giữa các cơ sở quanh hồ quý hơn một đoạn video.
Chuyện giấy tờ, quyền hình ảnh khi làm dịch vụ quay chụp ở Tà Đùng được bàn kỹ ở chuyên mục Dịch vụ và doanh nghiệp quanh hồ.
Khi người khác bay làm phiền mình
Nếu đang ngắm cảnh mà có flycam bay sát, ồn suốt thời gian dài, cách tốt nhất vẫn là nói chuyện trực tiếp, nhẹ nhàng. Phần lớn người bay không cố ý làm phiền, họ chỉ chưa nghĩ tới tiếng ồn hay khung ảnh của người khác. Một lời nhắc như có thể bay xa khỏi đây một chút được không thường được đáp lại.
Nếu flycam bay thấp qua nhà, sân vườn nơi mình ở và người bay không rõ là ai, báo cho chủ nơi ở. Họ biết các cơ sở xung quanh và có thể nhắc. Trường hợp có dấu hiệu quay lén, xâm phạm riêng tư nghiêm trọng thì báo chính quyền địa phương.
Đừng tự ý tìm cách làm rơi flycam của người khác. Ngoài chuyện gây hư hại tài sản, một chiếc flycam rơi từ trên cao có thể gây thương tích cho người bên dưới.
Những nơi nên tránh bay vì lý do khác ngoài phép lịch sự
Bên cạnh chuyện làm phiền, có những nơi quanh hồ nên tránh bay vì an toàn và vì quy chế quản lý. Khu vực đập, nhà máy, trạm biến áp và đường dây điện cao thế của công trình thủy điện là những nơi bay gần có thể nguy hiểm và thường thuộc diện hạn chế. Vùng rừng đặc dụng giáp vườn quốc gia có quy định riêng về hoạt động, và tiếng ồn có thể làm xáo trộn chim thú.
Đường dây điện trên đồi là thứ người bay hay bỏ qua. Dây mảnh khó thấy trên màn hình điều khiển, nhất là khi ngược sáng, và cảm biến tránh vật cản của nhiều flycam không nhận ra dây. Va vào dây là rơi máy, có khi làm hỏng cả đường dây.
Phần chi tiết về vùng hạn chế, cách tra cứu và xin phép nằm ở chuyên mục Flycam và video cảnh quan. Ở đây chỉ nhắc rằng những vùng ấy tồn tại, và người bay có trách nhiệm tự tìm hiểu trước khi cất cánh.
Gió, sương và rủi ro rơi máy trên đầu người khác
Gió trên mặt hồ và trên các đỉnh đồi Tà Đùng có thể mạnh và đổi hướng nhanh hơn ở dưới thấp, nhất là buổi chiều. Sương sớm làm ẩm cánh quạt, ống kính, và có khi làm mất tín hiệu hình ảnh. Một chiếc flycam mất kiểm soát hoặc hết pin giữa chừng có thể rơi xuống sân nhà, xuống thuyền, xuống đám đông ở điểm ngắm.
Bay sau mưa hoặc lúc sương dày cũng làm cảm biến định vị, cảm biến tránh vật cản hoạt động kém hơn. Nếu màn hình báo tín hiệu chập chờn, hạ cánh sớm thay vì cố lấy thêm một góc quay.
Vì vậy bay xa khỏi người và nhà không chỉ là chuyện lịch sự mà còn là chuyện an toàn. Đường bay nên tính sao cho nếu máy gặp sự cố, nó rơi xuống chỗ trống, mặt nước xa thuyền, rừng không người, thay vì rơi vào chỗ có người. Giữ dự phòng pin đủ để quay về, nhất là khi bay ngược gió trở lại.
Người bay có kinh nghiệm thường xem dự báo gió trước buổi bay và bỏ qua những ngày gió giật mạnh. Một buổi không bay vẫn tốt hơn một chiếc máy rơi trên mái nhà người khác.
Câu hỏi thường gặp
Bay flycam ở điểm ngắm Tà Đùng có làm phiền người khác không?
Có thể có. Tiếng cánh quạt nghe rất rõ ở nơi yên tĩnh, flycam bay qua lọt vào khung ảnh của người khác, và cất cánh gần đám đông có rủi ro va chạm. Hỏi những người xung quanh, cất hạ cánh xa đám đông, bay ngắn có kế hoạch giúp giảm phiền.
Có được bay flycam qua villa, homestay, nhà dân không?
Nên tránh. Camera trên cao nhìn thấy sân trong, hồ bơi, cửa sổ phòng, những chỗ riêng tư. Giữ độ cao và khoảng cách đủ để không nhận ra người trong sân, và hỏi chủ cơ sở trước khi bay trong khuôn viên. Lỡ quay phải cảnh riêng tư thì cắt bỏ trước khi đăng.
Flycam có làm gia súc hoảng không?
Có. Bò, trâu, gà vịt, chó trên đồi và quanh nhà có thể hoảng khi một vật lạ vo ve bay thấp. Gia súc hoảng chạy trên sườn dốc có thể bị thương. Tránh bay thấp trên bãi chăn thả và quanh chuồng trại.
Bay flycam ở Tà Đùng có cần xin phép không?
Bay thiết bị bay không người lái ở Việt Nam chịu quy định riêng về đăng ký và cấp phép bay, và quanh hồ có các khu vực có thể bị hạn chế như công trình thủy điện, vườn quốc gia. Người bay cần tự kiểm quy định hiện hành trước chuyến đi.
Thấy flycam bay làm phiền thì nên làm gì?
Nói chuyện trực tiếp, nhẹ nhàng với người bay, phần lớn họ không cố ý. Nếu không rõ ai bay và flycam bay qua nơi mình ở, báo chủ nơi ở. Có dấu hiệu quay lén nghiêm trọng thì báo chính quyền địa phương. Không tự ý tìm cách làm rơi flycam.