Ở Tà Đùng, phòng nhìn hồ quay về phía đông thì đón nắng sớm và mây sáng, nhưng có thể bị nắng rọi vào mặt từ lúc rạng đông; quay về phía tây thì có hoàng hôn và nắng ngả vàng cuối chiều, nhưng buổi chiều phòng nóng hơn và mặt hồ loá chói; quay nam hoặc bắc thì ánh sáng dịu hơn suốt ngày nhưng ít khoảnh khắc mặt trời ngay trước mắt. Không hướng nào hoàn hảo; chọn hướng theo giờ nhóm mình ở phòng nhiều nhất.
Bài này không bàn chuyện giờ mặt trời mọc lặn hay chỗ ngồi đẹp nhất để ngắm hoàng hôn, mà nói chuyện căn phòng: hướng ảnh hưởng thế nào tới nhiệt, ánh sáng, độ chói, giấc ngủ, và cảnh hồ nhìn từ phòng ấy đổi ra sao trong ngày. Những điều này ít khi có trong mô tả phòng, nhưng ảnh hưởng tới cảm giác suốt cả kỳ nghỉ.
Vì sao hướng phòng quan trọng hơn ở đây
Ở phố, nhà chen nhau, hướng phòng ít ảnh hưởng vì nhà bên cạnh che bớt nắng. Trên đồi quanh hồ Tà Đùng, phòng view hồ đúng nghĩa là phòng mở ra một khoảng trống rộng, không gì che chắn. Nắng vào phòng theo hướng nào là vào trọn, không có bóng nhà nào đỡ cho.
Mặt hồ còn làm chuyện đó nặng thêm. Nước phản chiếu ánh nắng, nhất là khi mặt trời xuống thấp và nằm ở phía đối diện. Lúc ấy, người ngồi trong phòng nhận ánh sáng hai lần: một lần từ mặt trời, một lần từ mặt hồ hắt lên. Khi nắng ở phía sau lưng, mặt hồ lại hiện ra trong trẻo với đủ màu xanh, không loá.
Thêm vào đó, khí hậu cao nguyên có biên độ nhiệt ngày đêm lớn. Ban ngày nắng có thể gắt, nhất là mùa khô, còn đêm thì lạnh. Phòng hứng nắng chiều tích nhiệt, tối vào ấm; phòng chỉ có nắng sáng thì chiều tối mát sớm. Cùng một khu, hai phòng hai hướng có thể cho hai cảm giác nhiệt khác nhau rõ rệt.
Phòng quay về phía đông: buổi sáng là của anh chị
Phòng nhìn hồ về hướng đông đón ánh sáng đầu tiên trong ngày. Nếu sáng ấy có mây sương trên mặt hồ, ánh nắng sớm chiếu xiên qua làm mây ửng hồng rồi vàng, là khung cảnh mà nhiều người lên Tà Đùng để tìm. Nắng sớm nằm phía trước mặt nên cảnh có chiều sâu, các lớp đồi tách rõ thành từng tầng.
Mặt trái là giấc ngủ. Ở vùng gần xích đạo như Tây Nguyên, trời sáng sớm quanh năm. Phòng đông không có rèm che sáng tốt thì gần như chắc chắn ai trong phòng cũng thức dậy cùng lúc với mặt trời. Với người muốn dậy sớm ngắm mây, đây là chuông báo thức tự nhiên; với gia đình có trẻ nhỏ cần ngủ thêm, đó là điều nên tính.
Buổi chiều, phòng đông nằm trong bóng của chính căn nhà, mát và dịu. Mặt hồ phía trước được nắng chiều chiếu từ phía sau lưng nên không loá, màu nước và màu đồi hiện rõ. Đây là hướng thường dễ chịu nhất cho cả ngày, nếu xử lý được ánh sáng lúc rạng đông.
Phòng quay về phía tây: hoàng hôn kèm nhiệt và độ chói
Phòng nhìn hồ về hướng tây cho cảnh mặt trời xuống phía sau các lớp đồi xa, trời và mặt nước chuyển màu cam, tím. Nếu chuyến đi có những buổi chiều ở nhà, ngồi phòng tây nhìn hoàng hôn là trải nghiệm đáng giá.
Nhưng trước khoảnh khắc ấy là vài giờ nắng chiều rọi thẳng vào phòng. Kính lớn hướng tây biến phòng thành nhà kính trong mùa khô, mặt hồ phía trước loá trắng tới mức khó nhìn thẳng. Nhiều người chỉ để ý tới hai mươi phút hoàng hôn trong ảnh mà quên ba tiếng chiều trước đó.
Nếu chọn phòng tây, nên hỏi phòng có mái hiên sâu che nắng chiều không, rèm có che sáng không, có quạt hay điều hoà không, và phòng có cây lớn nào chắn bớt nắng xiên không. Buổi tối, phòng tây thường ấm hơn nhờ tích nhiệt cả chiều, là điểm cộng trong những đêm lạnh. Mùa mưa, chiều thường có mây kéo tới và mưa giông, nên nắng chiều ít khi kéo dài; nỗi lo về nóng chủ yếu dồn vào những tháng khô, trời quang.
Phòng quay về phía nam hoặc bắc: ánh sáng đều, ít kịch tính
Phòng nhìn hồ về hướng nam hay bắc nhận nắng xiên từ hai bên vào buổi sáng và buổi chiều, ít khi rọi thẳng vào sâu trong phòng. Ánh sáng dịu, đều, ít chói, cảnh hồ nhìn rõ suốt ngày. Đây là hướng dễ ở nhất về nhiệt và giấc ngủ.
Đổi lại, khoảnh khắc mặt trời ngay trước mắt sẽ ít hơn. Bình minh và hoàng hôn diễn ra ở một bên khung nhìn, đôi khi khuất sau sườn đồi. Mây sương thì không kén hướng, vẫn hiện ra trên mặt hồ dù phòng quay về đâu.
Ở vùng gần xích đạo, đường đi của mặt trời trong năm dịch qua lại quanh đỉnh đầu, có những tháng lệch về phía bắc, có những tháng lệch về phía nam. Vì vậy một phòng hướng nam hay bắc có thể có vài tháng nắng xiên vào nhiều hơn. Không cần tính chi li, chỉ cần hỏi chủ nhà mùa mình đi, phòng có bị nắng vào buổi nào không.
Cảnh hồ trong khung cửa đổi thế nào theo hướng
Hướng phòng không chỉ quyết định nóng lạnh mà còn quyết định cảnh hồ trông ra sao. Khi nhìn về phía mặt trời, cảnh có tương phản mạnh: đồi thành bóng tối, mặt nước sáng loá, mây sáng viền. Đẹp kiểu kịch tính, chụp ảnh ngược sáng dễ có hình ấn tượng, nhưng khó thấy chi tiết và màu xanh của đảo.
Khi nhìn cùng chiều nắng, tức mặt trời ở sau lưng, cảnh hiện ra đủ màu: nước xanh, đảo xanh đậm, đất đỏ ven bờ, đồi xa lam nhạt. Đây là lúc cảnh giống ảnh quảng cáo nhất. Phòng đông có cảnh này buổi chiều, phòng tây có cảnh này buổi sáng.
Biết điều này giúp đặt lịch trong ngày. Ở phòng tây, buổi sáng là lúc nhìn hồ rõ nhất, nên uống cà phê ở hiên phòng mình; chiều thì đi ra ngoài, tới lúc hoàng hôn mới về ngồi lại. Ở phòng đông thì ngược lại: sáng sớm xem mây và nắng lên, chiều về ngồi hiên mát nhìn hồ trong.
Hướng phòng và nhịp một ngày
Bảng dưới tóm tắt điều thường gặp ở mỗi hướng. Thực tế còn tuỳ mái hiên, cây và địa hình quanh từng phòng:
| Hướng phòng nhìn hồ | Buổi sáng | Buổi chiều | Buổi tối | Hợp với |
|---|---|---|---|---|
| Đông | Nắng, mây ửng sáng ngay trước mặt; dễ bị đánh thức | Mát, hồ không loá | Mát sớm | Người dậy sớm, săn mây |
| Tây | Hồ trong, nắng sau lưng | Nóng, hồ loá chói | Ấm, có hoàng hôn | Người hay ở nhà chiều tối |
| Nam hoặc bắc | Dịu, xiên một bên | Dịu, xiên một bên | Trung bình | Gia đình, người ngủ nông |
Không có hướng nào thắng ở mọi cột. Cặp đôi đi săn mây chọn đông, nhóm bạn ngồi hiên chiều chọn tây, gia đình có trẻ chọn nam bắc là ba lựa chọn đều hợp lý.
Thực tế, hiếm phòng nào quay đúng một hướng tròn trịa. Phần lớn nghiêng đông nam, tây bắc hay một hướng lưng chừng nào đó, theo thế đồi. Khi ấy, phòng mang một phần đặc điểm của cả hai hướng kề nhau, và câu hỏi theo giờ (sáng nắng có vào không, chiều có vào không) vẫn là cách chắc nhất để biết.
Biết hướng phòng mà không cần la bàn
Nhiều chủ nhà không quen nói hướng theo đông tây nam bắc. Vẫn có cách biết khá chính xác:
- Hỏi theo giờ: buổi sáng nắng có chiếu vào hiên không, buổi chiều có chiếu vào không. Sáng có là đông, chiều có là tây.
- Xem ảnh vệ tinh: ảnh luôn quay bắc lên trên; vẽ một mũi tên từ nhà ra phía hồ là biết hướng nhìn.
- Xem bóng đổ trong ảnh do chủ nhà gửi: nếu biết ảnh chụp buổi sáng, bóng đổ về phía tây; buổi chiều, bóng đổ về phía đông.
- Hỏi ảnh hoàng hôn hay bình minh được chụp từ đâu: nếu chụp từ hiên của phòng thì phòng nhìn về hướng ấy.
- Khi đến nơi, mở la bàn có sẵn trên điện thoại, đứng ở cửa nhìn ra hồ để kiểm lại cho lần sau.
Biết hướng chỉ là bước đầu; điều quan trọng là liên hệ hướng với giờ nhóm mình ở phòng. Nếu cả ngày đi chơi và chỉ về ngủ, hướng chủ yếu ảnh hưởng tới buổi sáng thức dậy.
Rèm, mái hiên và cây: những thứ làm hướng bớt khó
Một phòng hướng tây có mái hiên sâu và hàng cây tán thưa phía trước có thể dễ chịu hơn một phòng hướng nam trống trơn. Nên khi hỏi về hướng, hỏi luôn những thứ làm dịu nó: mái hiên rộng bao nhiêu, có rèm che sáng không, có cây nào chắn nắng xiên không.
Rèm là thứ quyết định nhiều nhất với phòng hướng đông. Rèm che sáng tốt, kéo kín được, cho anh chị quyền chọn: muốn dậy ngắm mây thì để hở, muốn ngủ thêm thì kéo kín. Rèm mỏng một lớp thì quyền chọn ấy mất.
Với phòng hướng tây, ngoài rèm nên có cách giảm nhiệt như quạt trần, cửa mở được hai phía để gió lùa, hoặc điều hoà. Buổi chiều, kéo rèm nửa chừng và ra hiên ngồi bên phía khuất nắng, chờ tới lúc nắng dịu mới mở hết ra đón hoàng hôn, là cách nhiều khách quen áp dụng.
Chọn hướng theo kiểu khách
Gom lại những điều trên, có thể gợi ý hướng phòng cho vài kiểu khách thường lên Tà Đùng. Đây là gợi ý để hỏi chủ nhà, không phải luật:
- Cặp đôi đi săn mây: hướng đông hoặc đông nam, có rèm che sáng để tự chọn giờ dậy; nắng sớm và mây ửng sáng ngay trước mặt.
- Gia đình có trẻ nhỏ: hướng nam hoặc bắc, hoặc hướng đông kèm rèm thật kín; trẻ cần ngủ đủ, phòng không quá nóng vào giờ ngủ trưa.
- Người lớn tuổi: tránh phòng tây kính lớn không mái hiên, vì chiều nóng rồi tối lại xuống lạnh nhanh; phòng ấm vừa, ánh sáng dịu là tốt nhất.
- Nhóm bạn hay ngồi hiên buổi chiều: hướng tây có mái hiên sâu; ngồi chờ hoàng hôn là hoạt động chính, buổi tối phòng ấm.
- Người làm việc từ xa vài ngày: hướng nam hoặc bắc, ánh sáng đều suốt ngày, màn hình máy tính không bị loá vì mặt hồ phản chiếu.
Nếu nhóm có nhiều kiểu người cùng lúc, có thể thuê hai phòng khác hướng: người dậy sớm ở phòng đông, gia đình có bé ở phòng nam bắc. Cả nhóm vẫn gặp nhau ở hiên chung lúc đẹp nhất.
Câu hỏi thường gặp
Phòng hướng đông có luôn có bình minh đẹp không?
Không luôn luôn. Bình minh còn tuỳ mây, sương, độ trong của không khí và việc có đồi chắn phía đông hay không. Hướng đông chỉ đảm bảo nếu có cảnh mặt trời lên thì anh chị nhìn thấy từ phòng.
Mặt hồ loá chói có hại mắt không?
Nhìn lâu vào mặt hồ loá nắng gây mỏi mắt, chói, khó chịu. Nên đeo kính râm khi ngồi hiên hướng nắng, không nhìn thẳng vào vùng phản chiếu mạnh, và kéo rèm nửa chừng vào giờ nắng gắt.
Mùa nào nắng chiều trong phòng hướng tây gắt nhất?
Mùa khô, khi trời ít mây, nắng chiều thường gắt hơn. Mùa mưa chiều hay có mây hoặc mưa nên nắng ít rọi vào. Nên hỏi chủ nhà phòng có nóng vào chiều mùa khô không nếu định đi vào khoảng đó.
Ngủ phòng hướng đông có nên mang bịt mắt không?
Nếu người trong nhóm ngủ nông hoặc trẻ nhỏ cần ngủ thêm, bịt mắt là món nhỏ rất có ích. Nó cho phép để rèm hở cho người muốn dậy ngắm mây mà không làm phiền người muốn ngủ.
Hướng phòng có ảnh hưởng tới việc thấy mây sương không?
Ít. Mây sương nằm trên mặt hồ và trong thung lũng, nhìn từ hướng nào cũng thấy nếu không bị chắn. Hướng chủ yếu quyết định ánh sáng chiếu lên mây ra sao, chẳng hạn mây ửng hồng khi nhìn về phía mặt trời mọc.