Mặt kính lớn nhìn hồ cho view trọn nhưng mang theo năm rắc rối, nhất là khi quay về phía tây: phòng nóng vào buổi chiều, mặt hồ loá chói khó nhìn, kính phản chiếu cảnh làm chim bay đâm vào, đêm mất nhiệt nhanh, và sương đọng mờ kính buổi sáng. Cách sống chung là che nắng từ bên ngoài trước khi nắng chạm kính (mái sâu, mành, cây), chọn loại kính hợp hướng, và chia mặt kính thành phần nhìn và phần che.
Ảnh nhà nghỉ có tường kính nhìn hồ rất đẹp, và khách rất thích. Nhưng chủ nhà nào đã vận hành một phòng kính lớn hướng tây qua một mùa khô đều biết: buổi chiều khách trốn ra ngoài, rèm kéo kín suốt, view đẹp nhất nhà thành bức tường vải. Bài này bàn cách giữ cái đẹp của kính mà bớt cái khổ, theo góc khung nhìn và cảm giác ở; việc tính toán nhiệt và kết cấu cụ thể cần người chuyên môn.
Vì sao kính hướng tây ở đồi quanh hồ khó hơn ở phố
Ở phố, nhà bên cạnh, cây ven đường che bớt nắng chiều. Trên đồi quanh hồ, mặt nhà nhìn hồ là mặt mở trống hoàn toàn, nắng chiều rọi thẳng không gì cản. Nếu hồ nằm phía tây, đúng mặt kính nhìn hồ cũng là mặt hứng trọn nắng chiều.
Mặt hồ phía trước còn phản chiếu nắng, tức là kính nhận thêm một lượng ánh sáng hắt từ dưới lên. Buổi chiều, người ngồi trong phòng nhìn ra chỉ thấy một vùng sáng loá ở chỗ mặt hồ, phải nheo mắt, kéo rèm. Cái view mà kính lớn sinh ra để phục vụ lại không nhìn được đúng vào những giờ ấy.
Khí hậu cao nguyên thì mát, nhưng nắng trên cao lại gắt, nhất là mùa khô trời trong. Không khí mát khiến người ta nghĩ không cần chống nóng, rồi tới chiều thấy phòng kính hầm như nhà kính trồng rau.
Che từ bên ngoài, trước khi nắng chạm kính
Nguyên tắc chống nóng quan trọng nhất cho mặt kính: chặn nắng ở bên ngoài, trước khi nó xuyên qua kính. Rèm bên trong chỉ chặn được sau khi nhiệt đã vào phòng; mành, mái, cây bên ngoài chặn được nhiệt từ đầu. Khác biệt này cảm nhận rõ nhất vào khoảng hai ba giờ chiều mùa khô.
Mái hoặc ô văng sâu che được nắng khi mặt trời còn cao, nhưng nắng chiều xuống thấp, xiên ngang, nên mái thường không đủ. Mành tre, mành gỗ, rèm vải ngoài trời cuốn lên hạ xuống được, treo ở mép mái, chắn được nắng xiên mà khi cuốn lên trả lại view nguyên vẹn.
Mành thưa có ích lợi riêng: hạ xuống vào buổi chiều, ánh nắng qua mành thành những vệt sáng tối trên sàn, mặt hồ phía sau vẫn thấp thoáng, phòng mát hơn hẳn. Nhiều khách lại thích chính khoảnh khắc ấy, khi view được lọc qua một lớp mành.
Cây cũng là một lớp che ngoài: một hàng cây tán thưa trồng lệch về phía tây của mặt kính, không nằm giữa khung nhìn, lọc bớt nắng chiều xiên mà vẫn để lộ mặt hồ phía trước. Cây rụng lá vào mùa khô thì lại để nắng vào đúng lúc trời nóng nhất, nên cần chọn loài hợp mục đích, hỏi người làm vườn địa phương.
Ở những mặt kính khó che bằng mành hay cây, một tấm lam đứng bằng gỗ hoặc vật liệu nhẹ đặt chếch bên ngoài cũng chặn được nắng xiên chiều mà người ngồi trong vẫn nhìn ra hồ qua các khe.
Chọn hướng và chia mặt kính
Nếu có thể chọn từ đầu, nên đặt mặt kính lớn nhất về phía đón view mà ít nắng chiều nhất: phía bắc hay phía nam thường dễ hơn phía tây. Khi view đẹp nhất nằm ở phía tây, có thể xoay nhẹ mặt nhà, tạo một góc nhìn chéo ra hồ để mặt kính không đón nắng trực diện.
Không cần cả bức tường là kính. Chia mặt nhà thành phần kính nhìn hồ ở tầm mắt và phần tường hoặc phần kính có che ở trên cao và hai bên. Phần trên cao của kính là phần nhận nắng nhiều nhất mà lại ít đóng góp cho view, vì ngồi trong nhìn ra, mắt chủ yếu thấy phần giữa.
Khung nhìn qua một ô kính vừa phải, có viền tường dày, cũng giúp che nắng xiên từ hai bên: bề dày tường như một tấm chắn nhỏ quanh khung, giống cửa sổ nhà xưa có tường dày.
Loại kính: phản quang, màu, hai lớp
Kính phản quang chặn được nhiều nắng nhưng biến mặt nhà thành tấm gương, ban ngày từ ngoài nhìn vào thấy cảnh trời mây phản chiếu, ban đêm thì ngược lại, trong nhà thấy mình phản chiếu khi bật đèn. Kính phản quang còn làm chim tưởng là bầu trời và bay đâm vào. Với nhà nghỉ trong cảnh quan, nên dè dặt với loại kính này.
Kính màu nhạt giảm bớt nắng nhưng làm màu cảnh ngoài kia đổi theo: kính xanh làm hồ xanh hơn, kính xám làm mọi thứ tối và lạnh đi. Với nhà mà view là giá trị chính, kính trong hoặc gần trong cho màu thật nhất, chống nóng nên dựa vào che chắn bên ngoài.
Kính hai lớp, có khoảng giữa, giữ nhiệt tốt hơn cả ngày lẫn đêm: chiều bớt nóng, đêm bớt lạnh, và cách âm gió. Ở đồi quanh hồ, nơi đêm lạnh và gió mạnh, kính hai lớp đáng cân nhắc cho mặt kính lớn. Đổi lại, kính nặng hơn, đắt hơn và khó chở lên đồi.
Chim đâm kính: chuyện nhỏ mà không nhỏ
Khuôn viên quanh hồ có nhiều chim. Mặt kính lớn phản chiếu trời và cây, hoặc trong suốt nhìn xuyên qua thấy cây phía bên kia, khiến chim không nhận ra có vật cản và bay đâm vào. Với chủ nhà, đó là tiếng động bất ngờ và vết bẩn trên kính; với chim, thường là chấn thương hay chết.
Cách giảm: dán các chấm, sọc mờ nhỏ trên mặt ngoài kính theo khoảng cách đều, đủ để chim nhận ra là vật cản mà người ngồi trong vẫn nhìn xuyên qua dễ dàng; hạ mành bên ngoài vào giờ chim hoạt động nhiều; tránh đặt hai mặt kính đối nhau tạo thành lối đi xuyên trong suốt.
Đặt chậu cây, khay nước, chỗ cho chim ăn xa mặt kính, không phải ngay trước. Chim bay vội từ chỗ ăn khi bị động dễ lao vào kính hơn. Giữ cho chim là một phần của view, không phải nạn nhân của nó.
Ban đêm: kính thành gương và mất nhiệt
Ban đêm, khi trong phòng bật đèn mà ngoài trời tối, mặt kính lớn biến thành tấm gương: người ngồi trong chỉ thấy chính mình và căn phòng phản chiếu, không thấy mặt hồ dưới trăng hay đèn thuyền xa. Đồng thời, từ ngoài nhìn vào, căn phòng sáng như sân khấu, ai đi qua vườn cũng thấy rõ.
Cách giảm: dùng đèn trong phòng thấp, ấm, chiếu xuống, tránh đèn trần sáng trắng; có chỗ ngồi gần kính mà sau lưng là vùng tối; và rèm để kéo khi cần riêng tư. Khi tắt bớt đèn trong phòng, mắt quen bóng tối sau vài phút là bắt đầu thấy cảnh ngoài kia.
Kính cũng là chỗ mất nhiệt lớn nhất trong đêm lạnh trên đồi. Rèm dày kéo kín khi ngủ, gioăng cửa kín, kính hai lớp ở mặt kính lớn là những cách giữ ấm. Khách thấy lạnh trong phòng kính thường phàn nàn về phòng, không biết rằng chính view họ thích là nguyên nhân.
Đặt chỗ ngồi lệch khỏi hướng nắng
Một cách rẻ để sống chung với kính hướng tây là không đặt chỗ ngồi chính quay thẳng vào nắng chiều. Ghế, sofa đặt chếch một góc, nhìn ra phần hồ lệch khỏi hướng mặt trời, thì buổi chiều người ngồi vẫn thấy mặt nước trong, không loá, mà nắng chỉ rọi lên sàn bên cạnh.
Phòng có hai mặt kính, nên có chỗ ngồi buổi sáng ở phía này và chỗ ngồi buổi chiều ở phía kia, thay vì một bộ sofa cố định quay một hướng. Khách tự nhiên dời chỗ theo nắng, như người xưa dời chiếu ra hiên theo bóng mát.
Bàn làm việc trong phòng nhìn hồ đặt vuông góc với mặt kính chứ không quay mặt vào kính: người ngồi quay đầu là thấy hồ, mà màn hình máy tính không bị loá vì mặt hồ phản chiếu ở phía sau.
Với phòng ngủ, giường cũng không nên quay đầu về phía kính tây: nắng chiều chiếu lên giường làm chăn nệm nóng, tối nằm vẫn hầm. Giường đặt dọc theo mặt kính, nhìn chéo ra hồ, vừa tránh nắng vừa giữ view từ chỗ nằm.
Sương đọng, mưa đọng và giữ kính sạch
Buổi sáng trên đồi, kính hay đọng sương mặt ngoài, hoặc mặt trong nếu phòng ấm mà ngoài lạnh. Kính mờ hơi nước đúng lúc mây trên hồ đẹp nhất là chuyện nhiều khách gặp. Kính hai lớp giảm đọng sương mặt trong; thông gió phòng nhẹ trước khi ngủ, không phơi đồ ướt trong phòng cũng giúp.
Mặt ngoài kính lớn bị bụi đất đỏ, vết mưa, dấu côn trùng. Kính bẩn làm view mờ đi một lớp mà người ở lâu không để ý, nhưng khách mới đến thấy ngay. Trong ảnh khách chụp qua kính, vết bẩn còn hiện rõ hơn mắt thường. Thiết kế nên tính lối để lau kính mặt ngoài: hiên chạy dọc chân kính, hay cửa mở được để với tay ra, thay vì một mặt kính đứng trên khoảng không dốc không ai với tới.
Lịch lau kính nên đưa vào việc dọn phòng định kỳ, nhất là sau những trận mưa có gió mang bụi đất. Một tấm kính sạch là cách rẻ nhất để làm view đẹp hơn.
Rắc rối của kính lớn và cách giảm
Bảng tóm tắt các rắc rối thường gặp với mặt kính lớn nhìn hồ và hướng xử lý chính:
| Rắc rối | Lúc nào | Hướng xử lý |
|---|---|---|
| Phòng nóng | Chiều mùa khô, kính hướng tây | Mành, mái, cây chắn ngoài; giảm kính phần trên cao |
| Mặt hồ loá chói | Chiều, mặt trời phía đối diện | Mành thưa, kính có viền tường, chỗ ngồi lệch hướng |
| Mất nhiệt ban đêm | Đêm lạnh, gió mạnh | Kính hai lớp, rèm dày, gioăng kín |
| Chim đâm kính | Ban ngày, kính phản chiếu | Chấm mờ ngoài kính, tránh kính phản quang |
| Sương, bẩn | Sáng sớm, sau mưa | Thông gió, lối lau kính mặt ngoài, lịch lau |
Phần lớn những cách xử lý này không làm mất view mà còn giúp khách dùng view nhiều giờ hơn trong ngày.
Thứ tự ưu tiên khi sửa một phòng đã xây: che ngoài trước (mành, cây), rồi rèm trong, rồi mới tới thay kính. Thay kính tốn kém và khó nhất trên đồi, nên để sau cùng khi các cách khác chưa đủ.
Câu hỏi thường gặp
Có nên dán phim cách nhiệt lên kính nhìn hồ không?
Phim cách nhiệt giảm nóng nhưng có thể làm màu cảnh thay đổi hoặc phản chiếu như gương. Nếu dùng, chọn loại gần trong suốt, thử một tấm trước khi dán cả mặt, và ưu tiên che chắn bên ngoài như mành, mái trước.
Kính phản quang có giúp riêng tư không?
Ban ngày có, vì từ ngoài nhìn vào chỉ thấy phản chiếu. Nhưng ban đêm bật đèn thì ngược lại, ngoài nhìn vào thấy rõ. Kính phản quang còn làm chim đâm vào. Riêng tư ban đêm nên giải quyết bằng rèm.
Mành tre ngoài trời có bền ở khí hậu ẩm không?
Mành tre tự nhiên dễ mốc và mục nếu ướt lâu. Nên chọn tre đã xử lý, cuốn lên khi mưa dầm, hoặc dùng mành gỗ, mành nhựa giả tre, vải ngoài trời chịu ẩm. Kiểm tra và thay định kỳ.
Làm sao biết kính nhà mình hay làm chim đâm vào?
Nghe tiếng va đập, thấy vết lông hay vết bẩn hình chim trên kính, thấy chim choáng dưới chân kính. Các mặt kính lớn phản chiếu cây và trời, hoặc góc có hai mặt kính nhìn xuyên, là chỗ hay xảy ra.
Có nên làm mái kính để nằm ngắm trời không?
Mái kính đẹp nhưng rất nóng ban ngày, khó chống thấm, bẩn nhanh vì lá và bụi, khó lau. Ở khí hậu nắng gắt ban ngày, nên cân nhắc kỹ và hỏi người có chuyên môn; một ô kính nhỏ có che thường thực tế hơn.