Muốn cả cụm nhà nghỉ trên một sườn đồi quanh hồ Tà Đùng căn nào cũng có view, cần xếp các căn so le thay vì thẳng hàng, thấp dần về phía hồ để căn sau nhìn qua mái căn trước, chừa khoảng hở giữa các căn làm hành lang nhìn, giữ mái thấp và màu trầm, và với các nhà của chủ khác thì thoả thuận về chiều cao và cây trồng ở ranh đất. Một căn cao chắn trước có thể lấy mất view của ba căn phía sau.
Nhiều chủ đất quanh hồ xây dần từng căn: căn đầu ở chỗ đẹp nhất, căn sau chen vào chỗ còn trống, căn sau nữa cao thêm một tầng để vượt căn trước. Vài năm sau, khu nhà thành một cụm chen chúc, căn sau nhìn vào lưng căn trước. Bài này viết cho người đang lên mặt bằng nhiều căn trên một lô đất, hoặc sống cạnh hàng xóm trên cùng một sườn đồi, theo góc khung nhìn; quy hoạch, giấy phép và kết cấu là chuyện của cơ quan và người có chuyên môn.
Vì sao view là thứ dễ mất nhất trong một cụm nhà
View của một căn nhà không nằm trong lô đất của nó, mà nằm ở khoảng không giữa nó và mặt hồ. Bất cứ thứ gì đặt vào khoảng không ấy, một căn nhà khác, một mái tôn, một hàng cây, đều lấy đi một phần view. Và vì trên sườn đồi các căn nằm chồng lên nhau theo độ cao, khoảng không trước căn này thường là chỗ đất trống hấp dẫn nhất để đặt căn kia.
Mất view thường diễn ra từ từ, mỗi lần một chút: thêm một căn, nâng một tầng, trồng một hàng cây. Không lần nào thấy mất nhiều, nhưng cộng lại thì căn ban đầu từ view hồ trọn thành view một góc. Khi nhận ra thì đã muộn, vì công trình đã xây.
Cách duy nhất để giữ là lên mặt bằng tổng thể ngay từ đầu, kể cả những căn chưa có tiền xây: căn nào ở đâu, cao bao nhiêu, khoảng nào giữ trống. Và tuân theo mặt bằng ấy ở mọi lần xây thêm.
Xếp so le, không thẳng hàng
Khi các căn xếp thành một hàng ngang trên sườn đồi, căn nào cũng nhìn thẳng ra hồ, nhưng hiên căn này nhìn ngang thấy hiên căn kia, và hàng thứ hai phía sau nhìn vào lưng hàng thứ nhất. Xếp so le, mỗi căn hàng sau nằm ở khoảng hở giữa hai căn hàng trước, cho phép căn sau nhìn ra hồ qua khe giữa hai căn trước.
Mức so le phụ thuộc vào khoảng cách và độ dốc. Trên sườn dốc nhiều, căn sau cao hơn hẳn căn trước, có thể nhìn qua mái căn trước nên không cần so le nhiều. Trên sườn thoải, chênh cao ít, phải so le rõ và để khoảng hở rộng.
So le còn giúp riêng tư: hiên các căn không đối diện nhau, không nằm trên cùng một đường nhìn ngang. Và nhìn từ hồ lên, một cụm nhà so le, rải giữa cây, trông như một xóm nhỏ tự nhiên hơn một dãy nhà thẳng tắp.
Thấp dần về phía hồ
Nguyên tắc đơn giản nhất: căn gần hồ thấp, căn xa hồ có thể cao hơn. Khi đó mỗi căn phía sau nhìn qua mái căn phía trước ra mặt nước. Ngược lại, đặt căn cao nhất ở phía trước, gần mép đồi để có view đẹp nhất, là cách chắc chắn nhất để lấy mất view của mọi căn phía sau.
Kiểm bằng một phép thử đơn giản: đứng ở chỗ ngồi của căn phía sau, nhìn ra hồ, xác định đường nhìn tới mép nước gần nhất muốn thấy. Mái căn phía trước, kể cả cây trên mái và ống khói, phải nằm dưới đường ấy. Có thể dựng sào có đánh dấu ở vị trí căn trước để thử trước khi xây.
Nhà một tầng, mái thấp, bám theo sườn đồi là kiểu hợp nhất cho căn ở phía trước. Nếu cần nhiều chỗ ở hơn, nên mở rộng theo chiều ngang hoặc xuống phía sau dốc thay vì thêm tầng.
Khoảng hở giữa các căn là hành lang nhìn
Giữa các căn nên chừa những khoảng hở không xây, không trồng cây cao, chạy từ phía trên xuống phía hồ. Đó là những hành lang nhìn: căn phía trên nhìn ra hồ qua chúng, người đi trong khuôn viên thấy hồ qua chúng. Mất những khoảng hở này, khuôn viên thành một khối kín.
Hành lang nhìn có thể là bãi cỏ, lối đi, vườn hoa thấp. Chúng còn là chỗ thoát nước tự nhiên, chỗ gió đi qua, chỗ ánh sáng lọt vào giữa các căn. Một cụm nhà có hành lang nhìn rõ ràng thường thoáng và dễ chịu hơn cụm nhà xếp kín mọi chỗ trống.
Khi lên mặt bằng, nên vẽ các hành lang nhìn trước, coi chúng như phần không được xây, rồi mới đặt các căn vào giữa. Ghi rõ trên bản vẽ để những lần xây thêm sau không ai lấn vào.
Hành lang nhìn cũng là chỗ dễ bị lấn nhất về sau, vì nó trông như đất trống chưa dùng. Một bể nước, một nhà kho nhỏ, một giàn phơi đặt tạm vào đó là đủ để chặn mất khung nhìn của cả căn phía trên. Nên trồng cỏ, làm lối đi hay đặt ghế ở đó để nó có công năng rõ ràng và không ai coi là chỗ thừa.
Mái thấp, màu trầm, không loá
Từ căn phía trên nhìn xuống, mái căn phía dưới nằm ngay trong khung nhìn ra hồ. Một mái tôn lạnh màu sáng loá nắng, một mái tôn xanh đỏ chói, thành vết chói ngay giữa cảnh. Mái màu trầm, gần màu đất, màu lá, gỗ, ngói nâu, hoặc mái phủ cây, hoà vào cảnh hơn nhiều.
Hình dạng mái cũng quan trọng. Mái dốc cao nhọn nhô lên khung nhìn của căn phía sau nhiều hơn mái thoải thấp. Với các căn ở phía trước, mái thoải, thấp, đơn giản là lựa chọn giữ view cho cả cụm.
Mái nhìn từ trên xuống còn lộ những thứ ít ai nghĩ tới: bồn nước, giàn phơi, máy điều hoà, chảo thu sóng. Đặt chúng ở phía sau mái, che bằng vách hay cây, giúp khung nhìn của căn phía trên không bị những vật ấy chen vào.
Tấm pin mặt trời trên mái cũng là chi tiết cần tính: mặt pin phản chiếu nắng, nhìn từ căn phía trên hay từ bên kia hồ có thể loá như mặt gương. Đặt pin ở mái phía sau, hướng không nằm trong khung nhìn của ai, hoặc trên mái phụ khuất, giữ được lợi ích điện mà không thêm vết chói vào cảnh.
Cây ở ranh giữa các căn
Cây trồng giữa các căn giúp riêng tư và làm mềm cụm nhà, nhưng nếu đặt sai, chúng chắn chính những hành lang nhìn đã chừa. Cây ở ranh giữa hai căn nên đặt song song với hướng nhìn ra hồ, tức chạy dọc từ trên xuống, không chạy ngang cắt hướng nhìn.
Ở phía trước các căn, trong vùng nằm trên đường nhìn của căn phía sau, chỉ trồng cây thấp. Cây cao để ở hai bên, ở phía sau cụm nhà, hoặc ở những chỗ cần che công trình kỹ thuật.
Cần một người chịu trách nhiệm tỉa cây cho cả cụm, theo một lịch chung. Nếu mỗi căn tự lo, cây giữa các căn sẽ lớn lên không ai tỉa và dần lấy mất view của nhau.
Một bản đồ cây đơn giản cho cả cụm, ghi cây nào ở đâu, cao tối đa bao nhiêu, ai tỉa, mùa nào tỉa, giúp việc giữ view không phụ thuộc trí nhớ của một người. Khi đổi người quản lý hay người chăm vườn, bản đồ ấy được giao lại cùng chìa khoá.
Khi hàng xóm là chủ khác: nói chuyện sớm
Khó nhất là khi căn phía trước thuộc chủ khác. Mình không quyết định được hàng xóm xây gì, cao bao nhiêu, trồng cây gì. Pháp luật về xây dựng và quy hoạch có những quy định chung, nhưng hiếm khi có điều nào bảo vệ riêng view của một nhà.
Cách thực tế là nói chuyện sớm, khi cả hai còn đang lên kế hoạch. Hai nhà cùng hưởng lợi nếu thoả thuận được: căn phía trước giữ thấp ở phần giữa, căn phía sau không trồng cây che xuống, hai bên chừa hành lang nhìn ở ranh đất. Thoả thuận nên được ghi thành văn bản, và nếu muốn chắc chắn về mặt pháp lý, hỏi người có chuyên môn về cách lập thoả thuận ấy.
Khi đã lỡ, tranh cãi thường không giải quyết được gì. Thay vào đó, tìm cách điều chỉnh phía mình: nâng chỗ ngồi, dời khung nhìn sang hướng khác, mở view sang nhánh hồ khác, hoặc tạo một điểm ngắm mới trong khuôn viên.
Danh sách kiểm khi lên mặt bằng nhiều căn
Trước khi xây căn đầu tiên trên một lô đất định có nhiều căn, nên trả lời được những câu sau:
- Đã có mặt bằng tổng thể cho tất cả các căn, kể cả các căn sẽ xây sau nhiều năm chưa?
- Mỗi căn có khung nhìn riêng, không bị căn nào khác chắn không? Đã thử bằng sào đánh dấu chưa?
- Các căn có xếp so le và thấp dần về phía hồ không?
- Đã chừa và ghi rõ các hành lang nhìn không được xây, không trồng cây cao chưa?
- Mái các căn phía trước thấp, thoải, màu trầm chưa? Bồn nước, máy móc đặt ở đâu?
- Cây trồng giữa các căn chạy dọc hay ngang hướng nhìn? Ai chịu trách nhiệm tỉa?
- Đã nói chuyện với chủ các lô đất bên cạnh và phía trước chưa?
Mỗi câu trả lời "chưa" là một chỗ view có thể mất trong tương lai. Lúc lên mặt bằng là lúc rẻ nhất để giữ nó.
View chung là giá trị chung
Khách lên Tà Đùng không chỉ để nhìn hồ từ hiên một căn nhà, mà để thấy cả một vùng hồ đồi còn tự nhiên. Một sườn đồi bị phủ kín nhà cao, mái chói, chen chúc làm giảm cái đẹp mà mọi nơi ở cùng dựa vào. Giữ view cho căn của người khác, xét cho cùng, là giữ giá trị cho căn của mình.
Những vùng hồ, vùng đồi du lịch ở nhiều nơi đã trải qua chuyện này: xây nhanh, không ai nhường ai, rồi cảnh đẹp ban đầu biến mất và khách cũng đi nơi khác. Tà Đùng còn đang ở giai đoạn sớm, vẫn còn kịp để các chủ nhà cùng giữ.
Muốn sở hữu một mảnh view lâu dài, chuyện pháp lý, hướng đất, độ cao và khả năng bị che trong tương lai là phần của các trang chuyên về đất như TaDungLand.com. Ở đây, bài viết chỉ dừng ở phần thiết kế: cách đặt nhà để view của mình và của người khác cùng còn.
Câu hỏi thường gặp
Nhà phía trước xây cao che view nhà mình thì có quyền khiếu nại không?
Pháp luật về xây dựng và quy hoạch quy định chung về chiều cao, khoảng lùi, mật độ, nhưng hiếm khi bảo vệ riêng view. Nếu nghi công trình vi phạm quy định, có thể hỏi cơ quan có thẩm quyền ở địa phương; còn view thì thường chỉ giữ được bằng thoả thuận.
Có nên xây căn đầu tiên ở chỗ view đẹp nhất không?
Nên nghĩ tới mặt bằng tổng thể trước. Nếu chỗ view đẹp nhất nằm ở phía trước, căn đặt ở đó phải thấp để không che các căn sau. Đôi khi chỗ ấy nên để làm sân hay điểm ngắm chung thay vì một căn ở.
Bao nhiêu căn là vừa cho một lô đất trên đồi?
Tuỳ diện tích, độ dốc, khung nhìn, hạ tầng và quy định của địa phương. Ở góc view, số căn vừa là số căn mà căn nào cũng có khung nhìn riêng không bị chắn và vẫn còn hành lang nhìn. Vượt quá số ấy, các căn bắt đầu lấy view của nhau.
Mái nhà nên dùng màu gì để không làm xấu cảnh?
Màu trầm, ít bóng: nâu đất, xám đậm, xanh rêu, màu gỗ, ngói nâu. Tránh tôn lạnh màu sáng loá và các màu rực. Mái phủ cây là lựa chọn giữ cảnh tốt nhất nếu kết cấu cho phép.
Có nên trồng hàng rào cây cao quanh lô đất để riêng tư?
Hàng rào cao ở hai bên lô, chạy dọc theo hướng nhìn ra hồ, giữ riêng tư mà không chắn view. Hàng rào cao chạy ngang phía trước lô, giữa nhà và hồ, sẽ chắn view của chính mình và nhà phía sau.