Pin flycam yếu đi rõ rệt trong không khí lạnh: điện áp sụt nhanh khi máy cần nhiều năng lượng (cất cánh, bay ngược gió), phần trăm pin báo tụt bất thường, và trong trường hợp xấu máy có thể bị cảnh báo pin yếu hoặc buộc hạ cánh giữa chừng. Sáng sớm trên đồi quanh hồ Tà Đùng — lúc đẹp nhất để bay — cũng là lúc lạnh nhất. Cách giữ an toàn: giữ pin ấm trong túi áo sát người cho tới lúc lắp, cho máy lơ lửng thấp một hai phút để pin tự làm ấm, và hạ cánh sớm hơn bình thường nhiều.
Tà Đùng không lạnh đến mức băng giá; nhưng chỉ cần pin nguội hơn nhiệt độ hoạt động lý tưởng do nhà sản xuất khuyến cáo là hiệu suất đã giảm. Bài này giải thích vì sao pin lithium sợ lạnh, cách nhận biết pin đang lạnh, quy trình bay sáng sớm, và cách bảo quản pin qua một chuyến đi nhiều ngày.
Vì sao pin lithium yếu đi khi lạnh
Điều này không riêng gì flycam: điện thoại, máy ảnh, đèn pin sạc đều chịu cùng một quy luật, chỉ là flycam đòi dòng điện lớn hơn nhiều nên lộ rõ nhất. Pin flycam thường là pin lithium polymer hoặc lithium ion. Bên trong, năng lượng được giải phóng nhờ các phản ứng hoá học và sự di chuyển của ion. Khi nhiệt độ thấp, các quá trình này chậm lại, điện trở trong của pin tăng lên. Hệ quả là khi máy đòi dòng điện lớn, điện áp của pin tụt xuống mạnh hơn bình thường.
Flycam rất nhạy với điện áp. Khi điện áp sụt dưới ngưỡng an toàn, máy sẽ cảnh báo, có thể tự quay về hoặc tự hạ cánh, bất kể phần trăm pin còn bao nhiêu. Đó là lý do có người thấy pin báo còn nhiều nhưng máy vẫn đòi hạ cánh trong buổi sáng lạnh.
Nhà sản xuất thường ghi khoảng nhiệt độ hoạt động khuyến cáo cho pin và máy; đọc kỹ phần này trong hướng dẫn sử dụng của chính máy mình, vì mỗi dòng máy một khác. Khi pin ấm lên, phần năng lượng "biến mất" đó phần lớn quay trở lại. Pin không bị mất dung lượng vĩnh viễn vì một lần lạnh, nhưng việc vắt kiệt pin trong lạnh, hoặc sạc pin khi còn lạnh, có thể làm pin xuống cấp nhanh hơn.
Dấu hiệu pin đang lạnh
Ứng dụng báo nhiệt độ pin thấp. Nhiều flycam hiển thị nhiệt độ pin; một số máy cảnh báo hoặc từ chối cất cánh khi pin dưới ngưỡng. Đây là thông tin đáng tin nhất.
Phần trăm pin tụt nhanh bất thường. Vừa cất cánh đã mất vài phần trăm, hoặc phần trăm nhảy giảm đột ngột khi tăng tốc, leo cao.
Điện áp từng cell chênh lệch. Một số ứng dụng hiện điện áp từng cell; khi lạnh, chúng có thể sụt và lệch nhau nhiều hơn khi bay.
Cảnh báo pin yếu sớm. Máy báo pin yếu hoặc đòi quay về khi theo thường lệ còn bay được lâu.
Thời gian bay ngắn hẳn. Cùng một kiểu bay, buổi sáng lạnh cho thời gian bay ngắn hơn rõ so với buổi trưa ấm. Ghi lại thời gian bay của từng pin trong vài buổi để có cảm nhận thực tế với chính máy mình, thay vì tin vào con số quảng cáo trên hộp vốn được đo trong điều kiện lý tưởng.
Vỏ pin lạnh khi cầm. Cách đơn giản nhất: cầm pin trong tay. Nếu thấy lạnh hơn lòng bàn tay rõ rệt, pin chưa sẵn sàng. Pin vừa lấy từ túi áo trong ra thường ấm gần bằng thân nhiệt, đó là trạng thái tốt nhất để lắp vào máy cho chuyến bay sáng sớm.
Quy trình bay sáng sớm với pin lạnh
Áp dụng cho những buổi bay bình minh, săn mây trên đồi quanh hồ.
- Tối hôm trước: sạc đầy pin ở trong phòng, nhiệt độ phòng. Không sạc pin vừa mang từ ngoài lạnh vào.
- Sáng ra: giữ pin trong túi áo trong sát người hoặc túi giữ nhiệt. Không để pin trong túi ngoài balo, trong cốp xe máy.
- Tại chỗ: lắp pin vào máy ngay trước khi bay, không lắp sẵn từ lâu để máy nằm chờ ngoài trời.
- Bật máy, kiểm nhiệt độ pin trên ứng dụng. Nếu thấp, chờ hoặc tiếp tục ủ ấm.
- Cất cánh, cho máy lơ lửng ở độ cao thấp gần điểm cất cánh một hai phút. Dòng điện làm pin tự ấm lên.
- Bay nhẹ nhàng trong vài phút đầu, tránh tăng tốc mạnh, leo cao đột ngột.
- Hạ cánh sớm: đặt mốc quay về cao hơn bình thường nhiều, nhất là khi bay xa trên mặt hồ.
- Thay pin: tháo pin đã dùng, cất vào túi riêng; lấy pin ấm từ túi áo lắp vào.
Mang nhiều pin trong buổi sáng lạnh là hợp lý, nhưng số pin không quan trọng bằng việc giữ chúng ấm. Ba pin ấm có ích hơn năm pin để lạnh trong balo.
Hạ cánh sớm: vì sao mặt hồ không cho phép sai lầm
Trên đất liền, máy hết pin có thể buộc hạ cánh ở một bãi cỏ, một sườn đồi — mất công đi tìm nhưng còn máy. Trên hồ Tà Đùng, phần lớn vùng bay là mặt nước. Máy buộc hạ cánh khi đang trên mặt nước gần như chắc chắn mất.
Kết hợp với pin lạnh, gió, khoảng cách khó ước lượng trên mặt nước, đây là tình huống nguy hiểm nhất. Vì vậy, buổi sáng lạnh trên hồ, đặt mốc quay về cao hơn nhiều so với bay ở đất liền ấm. Tính cả quãng đường về, cả khả năng gió ngược, cả việc pin có thể sụt đột ngột.
Một quy tắc đơn giản: luôn để dư pin cho chặng về nhiều hơn mức mình nghĩ là đủ. Không có cảnh nào trên hồ đáng để mạo hiểm vài phần trăm pin cuối cùng. Nhiều ứng dụng cho phép đặt ngưỡng cảnh báo pin thấp và ngưỡng buộc quay về; với những buổi sáng lạnh trên hồ, nâng các ngưỡng này lên cao hơn mặc định, để máy nhắc mình sớm thay vì để mình tự nhớ trong lúc đang mải canh khung hình biển mây.
Bảo quản pin qua một chuyến đi nhiều ngày
Đi Tà Đùng vài ngày, pin trải qua chu kỳ nóng lạnh liên tục: lạnh sáng sớm, nóng giữa trưa trong xe, ấm trong phòng. Một số nguyên tắc giữ pin bền: không để pin trong xe dưới nắng, không để pin cạnh bếp lửa hay lò sưởi để làm ấm nhanh, không sạc pin còn nóng ngay sau khi bay, chờ nguội.
Nếu không bay trong vài ngày, nhiều pin thông minh tự xả về mức lưu trữ. Không để pin đầy hay cạn kiệt quá lâu. Kiểm pin có phồng, nứt vỏ, nóng bất thường khi sạc không — nếu có, ngừng dùng ngay.
Khi sạc pin ở chỗ ở, đặt trên bề mặt không cháy, không để gần rèm, chăn, đồ gỗ. Không sạc qua đêm mà không ai trông. Pin lithium hỏng có thể cháy; chỗ ở quanh hồ nhiều nhà gỗ, cẩn thận là điều không thừa.
Pin điện thoại và tay điều khiển cũng cần ấm
Flycam được điều khiển qua tay điều khiển và thường qua một chiếc điện thoại gắn kèm. Cả hai cũng có pin lithium, cũng yếu khi lạnh. Nếu điện thoại tắt vì lạnh giữa chuyến bay, người bay mất màn hình hiển thị; máy vẫn bay nhưng người bay mất phần lớn thông tin.
Sạc đầy điện thoại và tay điều khiển trước buổi bay. Giữ điện thoại trong túi áo ấm cho tới lúc gắn vào tay điều khiển. Giảm độ sáng màn hình nếu đủ nhìn, tắt các ứng dụng không cần thiết.
Găng tay mỏng có đầu ngón cảm ứng giúp thao tác mà tay không cóng; tay lạnh cứng làm điều khiển kém chính xác, nhất là lúc hạ cánh. Một túi giữ nhiệt nhỏ hoặc miếng sưởi tay dùng một lần là phụ kiện rẻ mà hữu ích cho cả tay lẫn pin. Đặt miếng sưởi trong túi cùng pin dự phòng, có lớp vải ngăn, giữ chúng ấm suốt buổi sáng mà không quá nóng.
Sạc dự phòng cũng cần ấm nếu định dùng nó để sạc lại điện thoại giữa buổi. Nhớ rằng mỗi thiết bị trong hệ thống — máy bay, tay điều khiển, điện thoại — chỉ cần một cái tắt là cả chuyến bay gặp rủi ro. Kiểm cả ba trước khi cất cánh, không chỉ pin máy bay.
Khi nào nên hoãn bay vì lạnh
Nếu ứng dụng báo pin quá lạnh và không ấm lên được sau một thời gian ủ, đừng cố bay. Nếu gió lạnh mạnh trên đỉnh đồi làm pin nguội nhanh trong khi bay, rút ngắn chuyến bay xuống còn vài phút gần điểm cất cánh.
Nếu sương dày, gió lạnh và ẩm cùng lúc — tình huống có thể gặp vào những sáng mùa mưa — đó là ba yếu tố bất lợi chồng lên nhau. Chờ nắng lên, sương mỏng, nhiệt độ tăng, rồi bay ngắn.
Cảnh đẹp nhất buổi sáng có thể qua trong lúc chờ. Nhưng còn có những buổi sáng khác; còn chiếc máy rơi xuống hồ thì không lấy lại được. Chụp bằng điện thoại trong lúc chờ là một cách không bỏ phí buổi sáng. Cũng có thể dùng thời gian chờ để đi xem trước điểm cất cánh, dọn chỗ, kiểm lại đường bay dự định trên bản đồ — để khi pin và trời đã sẵn sàng thì chuyến bay ngắn được dùng trọn cho việc quay.
Người bay quen ở cao nguyên thường có thói quen chia buổi sáng làm hai: lúc sớm nhất dành cho ảnh mặt đất và quan sát, lúc nắng vừa lên mới cất cánh. Biển mây thường còn nằm lại một lúc sau khi mặt trời mọc, đủ để một chuyến bay với pin đã ấm lên ghi được cảnh đẹp.
Số lượng pin cần mang cho một buổi sáng
Một buổi bay bình minh trên hồ, từ lúc trời hửng tới khi sương tan, thường kéo dài một đến hai tiếng. Trong khoảng đó, người bay có thể cần ba bốn chuyến bay, tuỳ ý định quay. Với pin lạnh làm thời gian bay ngắn lại, nhu cầu pin tăng lên so với ban ngày.
Tuy nhiên, mang nhiều pin không thay thế được việc giữ ấm. Pin thứ tư lấy ra từ balo lạnh sẽ yếu như pin đầu tiên chưa được ủ. Nếu chỉ có chỗ giữ ấm cho hai pin trong túi áo, luân phiên: một pin đang bay, một pin đang ủ, các pin khác chờ trong túi giữ nhiệt.
Pin đã bay xong vẫn còn ấm; đừng vội nhét vào túi lạnh. Nhưng cũng không lắp lại pin vừa xả sâu để bay tiếp. Để nó nghỉ và sạc lại khi về chỗ ở, đúng nhiệt độ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao pin flycam tụt nhanh khi bay sáng sớm ở Tà Đùng?
Vì pin lithium yếu đi khi lạnh: điện trở trong tăng, điện áp sụt mạnh khi máy cần nhiều năng lượng. Máy có thể cảnh báo hoặc buộc hạ cánh dù phần trăm pin còn khá.
Làm sao giữ ấm pin flycam trước khi bay?
Giữ pin trong túi áo trong sát người hoặc túi giữ nhiệt, lắp vào máy ngay trước khi bay. Sau khi cất cánh, cho máy lơ lửng thấp một hai phút để pin tự làm ấm.
Có nên làm ấm pin bằng lửa hoặc lò sưởi không?
Không nên. Nhiệt độ cao đột ngột có thể làm hỏng pin và gây nguy hiểm. Dùng hơi ấm cơ thể, túi giữ nhiệt hoặc miếng sưởi tay đặt gần (không áp trực tiếp lâu) là an toàn hơn.
Bay trên hồ buổi sáng lạnh nên quay về khi pin còn bao nhiêu?
Không có con số chung, nhưng nên quay về sớm hơn nhiều so với bay ở chỗ ấm trên đất liền, tính cả quãng đường về, gió ngược và khả năng pin sụt đột ngột. Mặt nước không có chỗ hạ cánh khẩn cấp.
Có được sạc pin flycam ngay sau khi bay ngoài lạnh về không?
Nên chờ pin về nhiệt độ phòng. Sạc pin còn quá lạnh hoặc còn nóng ngay sau bay có thể làm pin xuống cấp. Sạc trên bề mặt không cháy và có người trông.
Điện thoại gắn tay điều khiển tắt vì lạnh thì sao?
Máy vẫn bay nhưng người bay mất màn hình và thông tin. Sạc đầy điện thoại, giữ trong túi ấm tới lúc dùng, giảm độ sáng màn hình, và nếu tắt thì đưa máy quay về theo chế độ quay về tự động hoặc điều khiển theo tầm mắt.