Nhánh hồ, vịnh kín và đoạn hồ hẹp ở Tà Đùng: những khung nhìn ít người để ý

Ngoài khung nhìn toàn cảnh nhiều đảo mà ai cũng chụp, hồ Tà Đùng còn những nhánh hồ len sâu vào giữa các quả đồi, những vịnh nhỏ kín gió và những đoạn hồ hẹp giữa hai triền dốc. Khung nhìn ở đó gần hơn, yên hơn, mặt nước hay phẳng lặng phản chiếu đồi, và gần như không có ai. Muốn thấy, hãy nhìn bản đồ tìm chỗ mặt nước thắt lại hoặc thụt sâu vào đất liền, rồi đi đường đất ven hồ một cách chậm rãi.

Bài này dành cho người đã thấy toàn cảnh từ điểm ngắm cao và muốn tìm thêm những góc khác của vùng hồ — những góc không xuất hiện nhiều trong ảnh mạng nhưng cho cảm giác riêng tư, gần gũi với nước và đồi hơn.

Vì sao hồ Tà Đùng có nhiều nhánh và vịnh

Hồ Tà Đùng được tạo ra khi nước dâng lên làm ngập một vùng đồi núi có nhiều suối và thung lũng. Nước không dừng lại ở một lòng chảo tròn mà len vào mọi khe suối, mọi thung lũng nhỏ. Vì vậy mặt hồ có hình dạng phức tạp: một phần chính rộng, từ đó tỏa ra rất nhiều nhánh dài, có nhánh lại chia thành nhánh nhỏ hơn, giống những ngón tay hay những cành cây.

Nơi một thung lũng nhỏ bị ngập, ta có một vịnh: mặt nước thụt sâu vào đất liền, được đồi bao ba phía. Nơi một con suối cũ bị ngập, ta có một nhánh hồ dài và hẹp, uốn theo dòng suối xưa. Nơi hai quả đồi đứng sát nhau, mặt hồ thắt lại thành một đoạn hẹp như cổ chai.

Với người ngắm cảnh, mỗi kiểu địa hình nước này cho một kiểu khung nhìn riêng, khác hẳn mặt hồ rộng có đảo. Chúng ít được nhắc tới vì khó chụp toàn cảnh, nhưng lại rất dễ chịu khi ngồi hay đi bộ ven bờ.

Vịnh kín: mặt nước lặng và cảm giác được bao bọc

Vịnh kín là khoảng nước nhỏ được đồi che quanh ba phía, chỉ mở ra phía hồ chính ở một đầu. Vì gió khó lọt vào, mặt nước trong vịnh thường lặng hơn hẳn giữa hồ, nhất là buổi sáng. Đây là nơi dễ thấy mặt hồ như gương nhất, phản chiếu nguyên những sườn đồi xanh và bầu trời.

Đứng ở mép một vịnh kín, cảm giác khác hẳn đứng trên đỉnh đồi nhìn toàn cảnh. Không gian thu nhỏ lại, đồi ở gần, nghe rõ tiếng chim, tiếng nước. Người ta có cảm giác được bao bọc, yên tâm, như ngồi trong một căn phòng lớn có trần là trời. Nhiều người thấy đây mới là chỗ nghỉ ngơi thật sự, còn đỉnh đồi là chỗ để ngắm.

Khung nhìn trong vịnh kín đẹp nhất khi nhìn ra phía cửa vịnh: tiền cảnh là mặt nước lặng, hai bên là hai sườn đồi làm khung, xa xa qua cửa vịnh là một vạt hồ chính với vài hòn đảo. Đó là một khung nhìn có sẵn bố cục, không cần sắp đặt.

Nhánh hồ dài: đường nước uốn giữa đồi

Nhánh hồ là những dải nước dài và hẹp, chạy sâu vào giữa vùng đồi theo đường suối cũ. Từ trên cao, nhánh hồ trông như một dải lụa xanh uốn lượn giữa những sườn rẫy và rừng. Từ ven bờ, nhánh hồ giống một dòng sông lặng, hai bờ gần nhau, cây cối hai bên in bóng xuống nước.

Khung nhìn dọc theo nhánh hồ có chiều sâu rất mạnh: đường nước dẫn mắt từ gần ra xa, uốn qua từng khúc quanh, mỗi khúc một lớp đồi. Đây là kiểu bố cục đường dẫn mà người chụp ảnh rất thích. Đứng ở một khúc quanh nhìn về phía nhánh hồ chạy xa là một trong những khung đẹp ít ai biết.

Mực nước ảnh hưởng nhiều tới nhánh hồ. Mùa nước cao, nhánh hồ đầy, len sâu vào tận trong; mùa nước thấp, phần đầu nhánh có thể cạn thành bãi đất, bãi cỏ, lộ ra lòng suối cũ. Hai mùa cho hai cảnh rất khác: một bên là nước lặng giữa đồi, một bên là thung lũng cỏ có vệt nước nhỏ.

Đoạn hồ hẹp: hai bờ gần nhau, cảm giác đi qua cửa

Ở những chỗ hai quả đồi đứng sát nhau, mặt hồ bị thắt lại thành một đoạn hẹp. Đứng ở một bên bờ, có thể nhìn rõ bờ bên kia: từng hàng cây, từng mái nhà, có khi nghe được tiếng người bên kia. Đây là kiểu khung nhìn gần nhất của hồ Tà Đùng, nơi mặt nước không còn là khoảng không mênh mông mà như một dòng sông giữa hai làng.

Đoạn hồ hẹp thường là chỗ thuyền đi qua để vào các nhánh, nên hay có thuyền qua lại. Nhìn thuyền chạy qua cổ chai rồi mở ra vùng nước rộng phía sau cho cảm giác như đi qua một cánh cửa. Với người ngắm cảnh, chỗ này hợp để nhìn đời sống trên hồ hơn là ngắm toàn cảnh.

Gió ở đoạn hẹp có thể mạnh hơn nơi khác vì bị dồn qua khe giữa hai đồi. Nếu thấy mặt nước ở đó gợn trắng trong khi xung quanh còn lặng, đó là dấu hiệu gió đang lùa qua cổ chai.

Cách tìm những góc này: bản đồ, ảnh vệ tinh và đi chậm

Cách nhanh nhất là mở ứng dụng bản đồ ở chế độ ảnh vệ tinh, phóng to vùng quanh hồ, và tìm những chỗ mặt nước thụt sâu vào đất liền hoặc thắt hẹp lại. Sau đó tìm xem có đường đất nào chạy gần đó không. Nhiều nhánh hồ có đường đất ven bờ của người làm rẫy.

Cách thứ hai là đi chậm. Khi chạy xe trên đường quanh hồ, thay vì chỉ để ý những điểm ngắm cao, để ý những chỗ thấy mặt nước lấp ló qua cây ở bên dưới đường. Dừng xe ở chỗ an toàn, đi bộ vài chục mét tới chỗ thoáng để nhìn. Nhiều góc đẹp nằm ngay sát đường mà người chạy nhanh không bao giờ thấy.

Cách thứ ba là hỏi người địa phương: người làm rẫy, người lái thuyền, chủ nơi ở. Họ biết những vịnh nào nước lặng, những nhánh nào có bãi cỏ đẹp mùa khô. Hỏi một cách lịch sự, nói rõ mình chỉ muốn ngắm, không vào đất của ai khi chưa được phép.

Đất có chủ và đường đất: những điều cần tôn trọng

Phần lớn bờ các nhánh hồ và vịnh kín là đất có người canh tác: rẫy cà phê, vườn sầu riêng, chòi canh, bãi chăn bò. Đường đất dẫn tới đó là đường của người làm rẫy, không phải đường du lịch. Trước khi đi vào, hỏi người ở gần; nếu thấy cổng, rào, hay biển báo cấm thì quay ra.

Khi được phép vào, đi đúng lối có sẵn, không giẫm lên cây trồng, không hái trái, không để lại rác. Đậu xe sao cho không chắn đường của người làm, nhất là mùa thu hoạch khi xe chở nông sản ra vào liên tục.

Đường đất ven hồ mùa mưa rất trơn, có đoạn lầy và dốc. Không nên chạy xe máy vào khi trời vừa mưa nếu không quen đường. Nếu đi bộ, mang giày bám, đi theo nhóm và báo trước cho người ở lại biết mình đi đâu, vì nhiều chỗ ven hồ sóng điện thoại yếu.

Mép nước ở nhánh và vịnh: an toàn trước hết

Bờ hồ thủy điện không giống bờ sông hay bãi biển. Bờ đất đỏ có thể sạt, nhất là sau mưa; dưới mép nước thường là dốc sâu đột ngột, có gốc cây chìm. Ở vịnh kín và nhánh hẹp, nước lặng dễ khiến người ta chủ quan muốn xuống nước, nhưng độ sâu và nhiệt độ nước có thể bất ngờ.

Đứng ngắm thì đứng cách mép bờ một khoảng an toàn, nhất là ở chỗ bờ dựng. Không cho trẻ chạy ra sát mép nước một mình. Không tắm, không bơi ở chỗ không có người địa phương hướng dẫn và áo phao. Mùa mưa, mực nước có thể lên nhanh và bờ có thể sạt; để ý những vết nứt trên mặt đất gần mép.

Ngồi ở mép một vịnh kín nhìn đồi phản chiếu là một trong những trải nghiệm yên bình nhất của Tà Đùng, miễn là chọn chỗ ngồi chắc chắn và giữ khoảng cách với nước.

So sánh ba kiểu khung nhìn ít người để ý

Bảng dưới gom đặc điểm chính để anh chị chọn kiểu nào hợp với buổi đi của mình:

Ba kiểu này bổ sung cho khung nhìn toàn cảnh, không thay thế. Người ở lại vài ngày có thể dành một buổi cho các góc này, sau khi đã ngắm toàn cảnh từ trên cao.

Một điểm chung của cả ba: chúng gần với đời sống quanh hồ hơn. Ở đây anh chị dễ gặp người đi rẫy, thuyền chở cá, bò thả ven bờ. Cảnh không được dọn sẵn cho du khách, nên mỗi lần ghé có thể thấy một chuyện khác, và cũng vì vậy cần đi nhẹ, nói khẽ, coi mình là khách trong vùng sống của người khác.

Ánh sáng ở nơi thấp: khác với đỉnh đồi

Ở các vịnh và nhánh hồ, chỗ đứng thường thấp, gần mặt nước, bị đồi che hai bên. Nắng tới muộn hơn vào buổi sáng và tắt sớm hơn vào buổi chiều so với đỉnh đồi. Điều này tạo ra những khoảng thời gian rất đẹp: khi đỉnh đồi phía trên đã có nắng vàng, mặt nước trong vịnh vẫn còn trong bóng, phản chiếu đỉnh đồi sáng rực lên nền nước tối.

Sương sáng sớm cũng thường đọng lâu hơn ở những chỗ trũng này. Có khi trên đỉnh đồi trời đã trong mà nhánh hồ bên dưới vẫn còn một dải sương mỏng nằm vắt ngang mặt nước. Người đứng trên cao nhìn xuống thấy dải sương ấy như một con sông trắng; người đứng dưới bờ thì thấy mình ở trong sương, đồi bên kia hiện ra mờ mờ.

Vì nơi thấp ít nắng trực tiếp hơn, mặt nước ở đây thường sẫm màu, xanh thẫm gần như đen trong bóng đồi. Màu tối ấy lại là nền tốt nhất cho phản chiếu và cho những vệt nắng lọt qua kẽ cây rọi xuống mặt nước như những tia đèn.

Ghép những góc này vào một buổi đi chậm

Một buổi sáng đi chậm có thể bắt đầu bằng việc lên một chỗ cao để nhìn toàn cảnh, nhận ra các nhánh hồ và vịnh từ trên xuống. Sau đó xuống thấp, men theo đường đất ven một nhánh hồ, dừng ở một vịnh kín ngồi chờ mặt nước lặng. Trưa quay về khi nắng bắt đầu gắt.

Nếu đi thuyền, đề nghị người lái chạy chậm vào một nhánh hồ thay vì chỉ chạy vòng quanh các đảo lớn. Nhánh hồ từ mặt nước cho cảm giác như đi trên một dòng sông lặng giữa rừng, khác hẳn mặt hồ rộng. Hỏi người lái nhánh nào đủ sâu theo mùa, vì mùa nước thấp có nhánh cạn.

Đi như vậy không cần nhiều điểm đến. Một nhánh, một vịnh là đủ cho cả buổi. Cái được là cảm giác có một góc hồ của riêng mình, không ồn ào, không xếp hàng chụp ảnh.

Nhớ mang theo nước uống, áo mưa mỏng và đồ ăn nhẹ, vì ven các nhánh hồ thường không có quán. Đi nhóm nhỏ hai ba người là vừa, đông quá vừa ồn vừa khó tìm chỗ đậu xe trên đường đất hẹp.

Câu hỏi thường gặp

Hồ Tà Đùng có những góc nào ít người biết?

Những vịnh kín gió, những nhánh hồ dài len vào giữa đồi theo đường suối cũ, và những đoạn hồ hẹp giữa hai triền dốc. Chúng ít xuất hiện trong ảnh mạng nhưng cho khung nhìn gần, yên và hay có phản chiếu.

Làm sao tìm vịnh kín và nhánh hồ ở Tà Đùng?

Mở bản đồ chế độ ảnh vệ tinh, tìm chỗ mặt nước thụt sâu vào đất liền hoặc thắt hẹp, rồi tìm đường đất gần đó. Đi chậm trên đường quanh hồ và hỏi người địa phương cũng giúp tìm được nhiều góc.

Có được tự đi vào bờ các nhánh hồ không?

Phần lớn bờ là đất có người canh tác. Hãy hỏi người ở gần trước khi vào, đi đúng lối có sẵn, không giẫm cây trồng, không hái trái. Thấy cổng, rào hay biển cấm thì quay ra.

Mùa khô nhánh hồ có còn nước không?

Phần đầu nhiều nhánh hồ có thể cạn thành bãi đất, bãi cỏ khi mực nước xuống thấp, lộ ra lòng suối cũ. Phần gần hồ chính thường vẫn còn nước. Cảnh khác hẳn mùa mưa nhưng có cái đẹp riêng.

Ngồi ở mép vịnh kín có an toàn không?

An toàn nếu chọn chỗ bờ chắc, đứng ngồi cách mép nước một khoảng, không cho trẻ ra sát nước một mình. Bờ đất đỏ có thể sạt sau mưa và dưới nước thường dốc sâu đột ngột, không nên tắm.

Đi thuyền vào nhánh hồ có được không?

Được nếu nhánh đủ sâu theo mùa. Đề nghị người lái chạy chậm vào một nhánh để có cảm giác đi trên dòng sông lặng giữa đồi. Luôn mặc áo phao và hỏi người lái về độ sâu, gốc cây chìm.