Chỗ cất hạ cánh flycam tốt trên đồi quanh hồ Tà Đùng cần ba thứ: phẳng (để máy không nghiêng, cánh quạt không chạm đất), trống (không cây cối, dây điện, người đứng sát trong bán kính vài mét), và sạch (có tấm lót để cánh quạt không hút cỏ, bụi đất đỏ). Thêm vào đó là xa kim loại và đá lớn để la bàn không bị nhiễu, và có tầm nhìn thẳng ra vùng định bay. Lúc hạ cánh, khó nhất là gió giật trên đỉnh đồi và cảm biến định vị bị đánh lừa bởi cỏ cao, mép dốc.
Bài này đi qua cách chọn điểm cất cánh, kiểm trước khi cất cánh, đặt điểm xuất phát cho chế độ quay về, và các kỹ thuật hạ cánh trong điều kiện khó thường gặp quanh hồ. Nhiều sự cố flycam không xảy ra giữa trời mà xảy ra trong mười giây đầu và cuối của chuyến bay.
Vì sao đồi khó hơn sân bằng
Người quen bay ở công viên, bãi đất trống thành phố thường ngạc nhiên khi lên đồi Tà Đùng lần đầu. Ở một sân bằng, trống, cất cánh và hạ cánh gần như không có rủi ro. Đồi quanh hồ Tà Đùng thì khác: phần lớn là đất dốc, trồng cà phê, cỏ mọc cao, có đá rải rác. Chỗ bằng phẳng thường nhỏ, sát mép dốc, hoặc là đường đất đi lại. Gió trên đỉnh đồi mạnh và giật hơn chân đồi.
Đất đỏ bazan mùa khô thành bụi mịn; luồng gió từ cánh quạt thổi bụi bay mù, bụi bám vào động cơ, cảm biến, ống kính. Mùa mưa đất nhão, dính vào chân máy. Cỏ cao có thể vướng vào cánh quạt ngay lúc cất cánh, làm máy lật.
Ngoài ra, đỉnh đồi có thể có cột điện, dây điện, cột ăng ten, mái tôn của nhà kho — những thứ gây nhiễu la bàn và là chướng ngại khi bay lên. Nhận ra những yếu tố này trước khi đặt máy xuống là bước đầu tiên của một chuyến bay an toàn.
Chọn điểm cất hạ cánh
Phẳng. Máy đặt trên mặt nghiêng có thể khó khởi động, la bàn và cảm biến cân bằng báo lỗi, khi cất cánh có thể trượt. Tìm chỗ bằng nhất, hoặc dùng tấm lót đặt trên mặt đất đã san sơ.
Trống. Trong bán kính vài mét không có cây, cành vươn ra, dây điện, người đứng sát. Phía trên đầu cũng phải trống — không có tán cây che.
Xa kim loại. Tránh đặt máy trên nắp xe, mái tôn, gần cột điện, rào thép, xe máy đang đỗ. Kim loại và nam châm làm sai la bàn.
Có tầm nhìn. Từ điểm cất cánh nhìn thấy được phần lớn vùng định bay, đặc biệt là mặt hồ phía trước. Đứng sau một bụi cây cao thì sẽ mất tầm nhìn ngay khi máy bay ra.
Không phải đất có chủ đang canh tác. Không đặt máy giữa vườn cà phê, rẫy của người dân khi chưa được phép; không giẫm lên cây trồng để lấy chỗ.
Có lối hạ cánh khẩn cấp. Nghĩ trước: nếu không về được điểm xuất phát, quanh đó có bãi trống nào khác để hạ cánh không?
Tấm lót hạ cánh: món đồ nhỏ đáng mang
Tấm lót hạ cánh là một tấm vải hoặc nhựa tròn, gấp gọn được, có màu dễ nhận. Đặt trên cỏ hoặc đất, nó tạo một mặt sạch để máy đứng, cánh quạt không hút cỏ và bụi, và là một mốc dễ nhìn thấy khi hạ cánh từ trên cao. Cảm biến nhìn xuống của máy cũng hoạt động tốt hơn trên tấm lót có hoa văn rõ.
Trên đồi gió, tấm lót cần được ghim xuống đất (nhiều loại có lỗ cắm cọc) hoặc chặn bằng đá ở mép, nếu không nó sẽ bị luồng gió từ cánh quạt thổi lật lên, có thể cuốn vào cánh quạt. Đây là sự cố có thật với người dùng tấm lót nhẹ.
Không có tấm lót, có thể dùng mặt túi đựng máy, hoặc tìm một khoảng đất trống sạch, đá phẳng. Không cất cánh trên cỏ cao chưa dọn hay trên đất bụi mù.
Kiểm trước khi cất cánh trên đồi
Sau khi đặt máy trên điểm đã chọn, làm theo trình tự sau.
- Mở các tay của máy, kiểm cánh quạt lắp chắc, không sứt mẻ.
- Bật tay điều khiển trước, máy bay sau. Đợi kết nối.
- Đợi máy nhận đủ vệ tinh và ghi điểm xuất phát. Kiểm trên bản đồ: điểm xuất phát đúng chỗ mình đứng.
- Kiểm trạng thái la bàn; nếu máy yêu cầu hiệu chỉnh, mang máy ra xa kim loại và làm theo hướng dẫn.
- Đặt độ cao quay về tự động cao hơn chướng ngại cao nhất trong vùng (đỉnh đồi, cây trên đảo).
- Kiểm pin, nhiệt độ pin, tín hiệu.
- Báo cho người xung quanh biết mình sắp cất cánh, đứng lùi ra khỏi bán kính cánh quạt.
- Cất cánh lên độ cao vài mét, lơ lửng, quan sát máy có giữ yên vị trí không trước khi bay đi.
Nếu máy trôi bất thường khi lơ lửng hoặc báo lỗi la bàn sau khi cất cánh, hạ cánh ngay, đổi chỗ, hiệu chỉnh lại. Đừng bay ra hồ với máy có dấu hiệu định hướng không ổn định.
Hạ cánh trên đồi có gió
Gió giật trên đỉnh đồi làm máy chao khi hạ thấp, nhất là ở vài mét cuối cùng — nơi gió va vào sườn đồi tạo ra xoáy. Cách xử lý: hạ chậm, dừng lơ lửng ở độ cao vài mét phía trên điểm hạ cánh, quan sát máy, rồi hạ dứt khoát xuống. Không hạ quá chậm ở sát mặt đất, vì luồng gió từ cánh quạt dội lại mặt đất cũng làm máy chập chờn.
Nếu máy có chức năng hạ cánh chính xác dựa trên hình ảnh điểm xuất phát, nó thường hoạt động tốt khi điểm xuất phát có tấm lót rõ. Nhưng với gió mạnh, nên chủ động điều khiển.
Với người có kinh nghiệm, hạ cánh bằng tay (bắt máy bằng tay) là cách xử lý khi không có chỗ đất tốt. Đây là thao tác nguy hiểm với người mới: cánh quạt quay nhanh có thể gây thương tích. Chỉ làm khi đã luyện tập, máy có hỗ trợ và có hướng dẫn của nhà sản xuất; luôn bắt từ phía dưới, tay giữ thân máy, tránh xa cánh quạt.
Chế độ quay về tự động và điểm xuất phát
Khi mất tín hiệu hoặc pin yếu, flycam thường tự quay về điểm xuất phát. Ở địa hình đồi đảo, có hai rủi ro. Thứ nhất, nếu độ cao quay về thấp, máy bay thẳng về có thể đâm vào đồi, cây trên đảo nằm giữa đường. Thứ hai, nếu điểm xuất phát ghi sai (ví dụ ghi trước khi đủ vệ tinh), máy có thể quay về một chỗ khác, có khi là giữa mặt hồ.
Vì thế, luôn kiểm điểm xuất phát trên bản đồ trước khi bay ra xa. Nếu di chuyển chỗ đứng trong lúc bay (đi bộ dọc sườn đồi), cập nhật điểm xuất phát theo vị trí tay điều khiển nếu máy cho phép.
Khi máy đang quay về tự động, theo dõi và sẵn sàng can thiệp: nếu thấy nó bay thẳng về phía đồi cao hơn, tăng độ cao bằng tay. Chế độ tự động là phao cứu sinh, không phải tài xế mà mình có thể ngủ quên.
Bụi, đất đỏ và chăm sóc máy sau chuyến bay
Sau mỗi buổi bay trên đồi đất đỏ, kiểm động cơ, khe tản nhiệt, cảm biến, ống kính có bụi bám không. Dùng chổi mềm hoặc bóng thổi để làm sạch; không dùng khí nén mạnh thổi vào động cơ, không dùng khăn ướt chà lên cảm biến.
Mùa mưa, đất nhão dính vào chân máy và mặt dưới; lau sạch trước khi cất vào túi để đất khô không vỡ vụn vào các khe. Cánh quạt dính đất làm máy rung, hình rung theo; lau sạch hoặc thay.
Kiểm cánh quạt sau mỗi lần cất hạ cánh trên cỏ: những vết sứt nhỏ do quẹt cỏ cứng, đá dăm dễ bị bỏ qua nhưng làm cánh quạt mất cân bằng, có thể nứt khi bay. Cánh quạt rẻ hơn rất nhiều so với chiếc máy; thay sớm khi thấy nghi ngờ là cách tiết kiệm nhất.
Cuối ngày, kiểm cả túi đựng máy: bụi đất đỏ lọt vào các ngăn sẽ theo máy tới chuyến sau. Rũ sạch túi, để máy và pin ở chỗ khô thoáng qua đêm, nhất là sau những buổi sáng sương ẩm. Một chiếc máy được lau và để khô mỗi tối sẽ bền hơn nhiều so với chiếc bị nhét vội vào túi sau mỗi chuyến đi.
Ứng xử với người xung quanh tại điểm cất cánh
Ở những điểm ngắm đông người, đặc biệt lúc bình minh, khu vực cất cánh có thể có người đi lại, trẻ em chạy nhảy. Chọn góc riêng, cách xa lối đi; báo trước khi cất và hạ cánh. Không để trẻ em lại gần máy đang quay cánh quạt.
Nếu điểm cất cánh nằm trên đất của một cơ sở lưu trú hay của người dân, hỏi trước. Nhiều chủ chỗ ở vui lòng cho khách bay, chỉ cho chỗ tốt; nhưng có nơi không muốn tiếng flycam làm phiền các khách khác. Tôn trọng quy định của chủ nhà.
Khi bay xong, dọn sạch chỗ đứng: không để lại vỏ pin, bao bì, rác. Điểm cất cánh tốt hôm nay là điểm cất cánh của người khác ngày mai.
Một điều nữa: đừng cất cánh ngay cạnh người đang ngồi ngắm cảnh, đang ăn sáng hay chụp ảnh tĩnh. Tiếng cánh quạt lúc cất cánh rất lớn và gió từ cánh quạt thổi bụi, cỏ vụn. Đi ra xa một quãng, hoặc hỏi họ một câu trước, là đủ để buổi sáng của mọi người vẫn dễ chịu.
Cất cánh từ hiên, sân thượng và tháp ngắm
Nhiều chỗ ở quanh hồ có hiên gỗ, sân thượng hoặc tháp ngắm nhìn thẳng ra hồ — trông như điểm cất cánh lý tưởng. Nhưng những chỗ này có rủi ro riêng: sàn gỗ rung, lan can và mái che gần, kết cấu thép hay mái tôn gây nhiễu la bàn, và đặc biệt là mép sàn: máy cất cánh hơi trôi một chút đã ra khỏi mép, hạ cánh hụt là rơi xuống dưới.
Nếu chủ nhà cho phép, cất cánh ở giữa sàn rộng nhất, xa lan can, kiểm la bàn kỹ. Hạ cánh thì chậm và chính xác, hoặc chọn hạ ở bãi đất phía dưới cho an toàn hơn. Không cất cánh từ tháp ngắm hẹp, chỗ có người đang đứng xem.
Một lựa chọn an toàn hơn, dù kém tiện, thường là bãi cỏ hoặc sân đất của chính chỗ ở. Mất vài bước đi bộ, nhưng tránh được việc đặt chiếc máy và khách khác vào tình huống rủi ro.
Câu hỏi thường gặp
Chỗ cất hạ cánh flycam trên đồi cần những gì?
Phẳng, trống trong bán kính vài mét và phía trên đầu, xa kim loại và đá lớn để tránh nhiễu la bàn, có tầm nhìn ra vùng bay, và tốt nhất có tấm lót hạ cánh để tránh cỏ và bụi đất đỏ.
Có cần tấm lót hạ cánh khi bay ở Tà Đùng không?
Rất nên có. Tấm lót giúp cánh quạt không hút cỏ, bụi đất đỏ, làm mốc dễ thấy khi hạ cánh và giúp cảm biến nhìn xuống hoạt động tốt hơn. Nhớ ghim hoặc chặn mép để gió không thổi lật.
Vì sao phải đặt độ cao quay về cao hơn đồi?
Vì khi mất tín hiệu hoặc pin yếu, máy thường bay thẳng về điểm xuất phát. Nếu độ cao quay về thấp hơn đồi hoặc cây trên đảo nằm giữa đường, máy có thể đâm vào.
Máy báo lỗi la bàn khi cất cánh trên đồi thì làm gì?
Hạ cánh hoặc tắt máy, dời ra xa kim loại như xe máy, cột điện, mái tôn, rồi hiệu chỉnh la bàn theo hướng dẫn. Không bay ra hồ khi máy có dấu hiệu định hướng không ổn định.
Có nên bắt flycam bằng tay khi hạ cánh không?
Chỉ khi đã luyện tập, máy hỗ trợ và theo hướng dẫn nhà sản xuất, vì cánh quạt có thể gây thương tích. Người mới nên tìm chỗ đất phẳng và dùng tấm lót.
Hạ cánh khi gió giật trên đỉnh đồi thế nào?
Hạ chậm, dừng lơ lửng vài mét phía trên điểm hạ cánh để quan sát, rồi hạ dứt khoát xuống. Không lơ lửng quá lâu sát mặt đất vì luồng gió dội lại làm máy chập chờn.